آیا رنگ ادرار میتواند نشانه کمآبی باشد؟
بیان مسئله
ویروس پاپیلومای انسانی (HPV) از شایعترین عفونتهای منتقله از راه تماس جنسی است که برخی از انواع آن عامل اصلی بروز سرطان دهانه رحم و چندین بیماری دیگر در زنان و مردان بهشمار میرود. در سالهای اخیر، واکسنهای پیشگیرانه به عنوان یکی از مهمترین دستاوردهای سلامت عمومی مطرح شدهاند و پرسش اصلی این است که این واکسنها میتوانند از بروز سرطان دهانه رحم و بیماریهای مرتبط با HPV پیشگیری کرده و در عین حال بیخطر باشند یا خیر.
ازاینرو، در این قسمت از «فکتنامه سلامت»، برآنیم با مرور مقالات علمی به پاسخ این پرسش بپردازیم.
روش کار
نخست با روش PICO، واژگان کلیدی را از قبیل: Prophylactic Vaccination؛ Cervical Cancer و Human Papillomaviruses استخراج کرده و پساز یافتن MeSH terms در پایگاه اطلاعاتی PubMed، به جستوجوی مقالات پرداختیم.
راستیآزمایی: دست دادن و روبوسی کردن با فرد مبتلا به زگیل تناسلی باعث انتقال ویروس HPV میشود.
واکسن HPV؛ سپر ایمن در برابر سرطان دهانه رحم
واکسن پاپیلومای انسانی به عنوان یکی از مهمترین دستاوردهای پیشگیرانه در سلامت زنان شناخته میشود. نتایج یک مقاله نشان میدهد این واکسن، بهویژه انواع دوگانه و چهارگانه آن، که علیه سویههای پرخطر ۱۶ و ۱۸ طراحی شدهاند، میتواند بهطور مؤثری از بروز عفونتهای پایدار HPV و ضایعات پیشسرطانی دهانه رحم پیشگیری کند؛ این دو نوع ویروس عامل نزدیک به بروز ۷۰ درصد سرطانهای دهانه رحم هستند.
بیشترین اثربخشی واکسن در افرادی مشاهده میشود که پیشاز شروع فعالیت جنسی واکسینه شدهاند. همچنین با وجود قدرت بالای واکسن در کاهش شیوع بیماریهای مرتبط با HPV، غربالگری منظم دهانه رحم همچنان ضروری است، زیرا واکسن تمام انواع پرخطر ویروس را پوشش نمیدهد. بررسیهای ایمنی نیز نشان میدهد که واکسن عوارضی خفیف و گذرا دارد و هیچ ارتباطی از آن با بیماریهای جدی یا خودایمنی مشاهده نشد. در مجموع، این رویکرد، راهکاری بیخطر و کارآمد برای کاهش چشمگیر خطر ابتلا به سرطان دهانه رحم و دیگر بیماریهای ناشی از ویروس پاپیلومای انسانی بهحساب میآید (۱).
راستیآزمایی: اچپیوی (HPV) میتواند از طریق سرویس بهداشتی منتقل شود.
واکسن HPV؛ چالشهای سلامت عمومی و پیامدهای غربالگری
نتایج یک مقاله، که با هدف بررسی نقش واکسن HPV در کاهش سرطان دهانه رحم و همچنین چالشهای اجرای آن در سطح جمعیت انجام شد، نشان میدهد واکسنهای پیشگیرانه، بهویژه واکسنهای هدفمند علیه انواع پرخطر ۱۶ و ۱۸، در پیشگیری از بروز عفونت و کاهش ضایعات پیشسرطانی (CIN 2/3) بسیار مؤثر هستند. با این حال، از دیدگاه سلامت عمومی، اجرای گسترده برنامه واکسیناسیون با موانعی چون هزینه، نیاز به چند نوبت تزریق، و پوشش پایین در گروههای هدف روبهرو است.
افزون بر این، چون واکسن فقط برخی از انواع پرخطر HPV را پوشش میدهد، ادامه غربالگری منظم دهانه رحم همچنان ضروری است تا احتمال بروز سرطان در اثر سویههای دیگر کاهش یابد. نویسندگان تأکید میکنند که در جوامعی با پوشش بالای واکسیناسیونا، میتوان در آینده برنامههای غربالگری را بازنگری و کمفاصلهتر کرد، اما در حال حاضر ترکیب واکسیناسیون و غربالگری بهترین راهبرد برای کنترل مؤثر سرطان دهانه رحم است (۲).
راستیآزمایی: ترکیبات موجود در واکسنها منجر به عقیمی افراد میشوند.
مروری بر کارآزماییهای بالینی
همسو با مطالب فوق، بررسی جامع نتایج حاصل از کارآزماییهای بالینی واکسنهای پیشگیرانه، نشان میدهد که واکسنهای دوظرفیتی، چهارظرفیتی و نهظرفیتی، همگی در پیشگیری از عفونتهای پایدار و ضایعات پیشسرطانی دهانه رحم، واژن و فرج بسیار موفق عمل کردهاند؛ و بیشترین محافظت در برابر انواع پرخطر ۱۶ و ۱۸ مشاهده شد.
نتایج حاکی از آن هستند که اثربخشی واکسن در افرادی که پیشاز آغاز فعالیتهای جنسی و مواجهه با ویروس واکسینه شدند، به بیشاز ۹۵% میرسد و کاهش چشمگیر میزان بروز زگیل تناسلی نیز از دیگر آثار مثبت آن است. در ارزیابی ایمنی، میلیونها دوز تزریقشده در سطح جهان فقط با عوارض خفیف و گذرا (درد موضعی، قرمزی، تب کوتاهمدت) همراه بود و هیچ ارتباطی با بیماریهای جدی یا خودایمنی گزارش نشد. نویسندگان نتیجهگیری میکنند که واکسن HPV از لحاظ بالینی قابل اعتماد، بیخطر و بسیار مؤثر است و نقش تعیینکنندهای در کاهش جهانی بار سرطان دهانه رحم و دیگر بیماریهای مرتبط با HPV دارد (۳).
راستیآزمایی: واکسن آنفلوآنزا از بروز بیماری شدید، مرگ و بدحالی پیشگیری میکند.
آیا واکسن HPV میتواند از بروز سرطان دهانه رحم و بیماریهای مرتبط با HPV پیشگیری کند و بیخطر است؟
یک مطالعه مروری کتابخانه کاکرین شامل ۲۶ مطالعه و بیشاز ۷۳هزار زن، کارایی واکسنهای دوظرفیتی و چهارظرفیتی ویروس پاپیلومای انسانی (HPV) را در پیشگیری از بروز ضایعات پیشسرطانی دهانه رحم ارزیابی کرد. این واکسنها بهویژه در زنان جوانی که پیشاز واکسیناسیون در معرض HPV پرخطر نبودند، محافظت قابل توجهی را نشان دادند. در گروه ۱۵ تا ۲۶ ساله، واکسیناسیون خطر ابتلا به ضایعات پیشسرطانی مرتبط با HPV16/18 را از ۱۶۴ مورد به فقط ۲ مورد در هر ۱۰هزار زن کاهش داد. همچنین، خطر کلی بروز ضایعات پیشسرطانی نیز بهطور معناداری پایین آمد. در مقابل، این محافظت در زنانی که در سنین بالاتر (۲۵ تا ۴۵ سال) واکسینه شدند، کمتر دیده شد که احتمالاً به دلیل مواجهه قبلی با ویروس است.
شواهد نشان میدهد که این واکسنها، خطر عوارض جانبی جدی یا افزایش سقط جنین را بیشتر نکردند، اما برای اطمینان کامل از عوارض نادر، انجام تحقیقات بیشتری لازم است. در نهایت، متخصصان تأکید میکنند که واکسیناسیون از بروز سرطان دهانه رحم پیشگیری میکند، اما غربالگری منظم همچنان برای همه زنان، حتی واکسینهشدهها، ضروری است، زیرا انجام مطالعات بلندمدت برای اثبات کاهش مستقیم ابتلا به سرطان ضروری است (۴).
راستیآزمایی: واکسنهای ویروس سنسیشیال تنفسی (RSV) بیخطر و اثربخش هستند.
نتیجهگیری
مطالعات گسترده بالینی نشان میدهند واکسن HPV میتواند تا ۷۰درصد از موارد سرطان دهانه رحم را با اثربخشی بالا و ایمنی مناسب پیشگیری کند. با این وجود، غربالگری منظم همچنان نیاز اساسی در برنامههای سلامت زنان است.
منابع
۱. Franco EL, Cuzick J. Cervical cancer screening following prophylactic human papillomavirus vaccination. Vaccine. 2008;26:A16-A23.
2. Adams M, Jasani B, Fiander A. Human papilloma virus (HPV) prophylactic vaccination: Challenges for public health and implications for screening. Vaccine. 2007;25(16):3007-13.
3. Schiller JT, Castellsagué X, Garland SM. A Review of Clinical Trials of Human Papillomavirus Prophylactic Vaccines. Vaccine. 2012;30:F123-F38.
4. Simoens C, Martin‐Hirsch PP. Prophylactic vaccination against human papillomaviruses to prevent cervical cancer and its precursors. Cochrane database of systematic reviews. 2018(5).
دیدگاهتان را بنویسید