آیا روزهداری متناوب برای کاهش وزن از رژیمهای غذایی معمول مؤثرتر است؟
مقدمه و بیان مسئله
این باور میان بعضی از والدین و نوجوانان رایج است که انجام حرکاتی مانند بارفیکس، آویزان شدن از میله یا تمرینهای کششی میتواند باعث بلندتر شدن قد شود. استدلال رایج این است که کشیده شدن بدن هنگام آویزان شدن از میله ممکن است استخوانها یا ستون فقرات را «بکشد» و به رشد قد کمک کند.
اما قد کودکان و نوجوانان تحت تأثیر مجموعهای از عوامل زیستی و محیطی قرار دارد. برای بررسی این ادعا باید دید پژوهشهای علمی درباره بارفیکس چه میگویند، چه عواملی بر عملکرد کودکان در این حرکت اثر دارند و مطالعات رشد، عوامل مؤثر بر افزایش قد را چگونه توضیح میدهند.
نتیجه شواهد
شواهد علمی موجود نشان نمیدهند که انجام بارفیکس باعث افزایش قد کودکان یا نوجوانان شود.
در مطالعات علمی، بارفیکس عمدتاً بهعنوان روشی برای سنجش قدرت و استقامت عضلات بالاتنه استفاده میشود، نه بهعنوان تمرینی برای افزایش قد. پژوهشهایی که عملکرد کودکان در بارفیکس یا انواع اصلاحشده آن را بررسی کردهاند، گزارشی از افزایش قد در نتیجه انجام این تمرین ارائه نکردهاند.[۱][۲][۳]
یکی از یافتههای تکرارشونده در این مطالعات این است که وزن و ترکیب بدنی نقش مهمتری از قد در توانایی انجام بارفیکس دارند. کودکان دارای اضافهوزن یا چاقی معمولاً تعداد کمتری بارفیکس یا بارفیکس اصلاحشده انجام میدهند.[۱][۴][۵] دلیل آن نیز قابل انتظار است: در این حرکت فرد باید وزن بدن خود را در برابر جاذبه بالا بکشد و افزایش چربی بدن میتواند انجام این کار را دشوارتر کند.[۱]
سن و جنسیت نیز میتوانند بر نتیجه آزمون بارفیکس اثر بگذارند. در یک مطالعه روی کودکان و نوجوانان آمریکایی، پسران بزرگتر بهطور متوسط عملکرد بهتری از پسران کمسنتر داشتند، در حالی که در دختران چنین روند مشخصی مشاهده نشد.[۴] همان مطالعه گزارش کرد که بخشی از کودکان حتی قادر به انجام یک تکرار از بارفیکس اصلاحشده نبودند.[۴]
پژوهش دیگری نیز نشان داده است که درصد چربی بدن میتواند یکی از مهمترین عوامل مرتبط با نتیجه آزمونهای بارفیکس باشد.[۳] بنابراین بهتر بودن عملکرد یک کودک در بارفیکس را نمیتوان نشانهای از افزایش قد یا تأثیر این حرکت بر رشد طولی استخوانها دانست.
چه عواملی واقعاً بر قد اثر دارند؟
مطالعات گسترده درباره رشد کودکان نشان میدهند که روند افزایش قد با عواملی مانند ژنتیک، وضعیت تغذیه، سلامت عمومی، شرایط زندگی و مراحل رشد و بلوغ ارتباط دارد.
یک تحلیل بزرگ از بیش از ۲ هزار مطالعه جمعیتی که دادههای حدود ۶۵ میلیون کودک و نوجوان در ۲۰۰ کشور و منطقه را بررسی کرده است، نشان میدهد تفاوت در روند رشد قد کودکان ارتباط نزدیکی با وضعیت تغذیه و شرایط محیطی و سلامت جامعه دارد.[۶]
افزایش قدرت عضلانی در دوران کودکی و نوجوانی نیز همزمان با رشد و بلوغ اتفاق میافتد. تغییرات هورمونی و جهش رشد دوران بلوغ میتوانند هم بر اندازه بدن و هم بر قدرت عضلات اثر بگذارند؛ به این معنا که رشد بدن میتواند موجب افزایش قدرت شود، نه اینکه افزایش قدرت عضلات الزاماً باعث بلندتر شدن قد شود.[۷]
در یک مطالعه ۱۲ هفتهای درباره تمرین بارفیکس در کودکان دبستانی نیز تغییر معناداری در ویژگیهای جسمانی از جمله قد، پیش و پس از دوره تمرین گزارش نشد.[۸]
یک مطالعه دیگر مشاهده کرده است کودکانی که در بازیهای سنتی یا فعالیتهای ورزشی سازمانیافته شرکت داشتند در برخی مقایسهها قد بلندتری داشتند؛ با این حال این مطالعه افزایش قد را به بارفیکس نسبت نداده و عواملی مانند فعالیت بدنی عمومی و وضعیت تغذیه میتوانند در این رابطه نقش داشته باشند.[۹]
جمعبندی و نتیجهگیری فکتچک
بر اساس شواهد ارائهشده، ادعای «بارفیکس باعث افزایش قد میشود» پشتوانه علمی ندارد.
بارفیکس میتواند برای تقویت عضلات بالاتنه، افزایش استقامت عضلانی و بهبود آمادگی جسمانی مفید باشد، اما مطالعات آن را بهعنوان روشی برای افزایش قد معرفی نمیکنند.[۱][۲][۳]
رشد قد در کودکان و نوجوانان عمدتاً تحت تأثیر ژنتیک، تغذیه، سلامت عمومی، شرایط محیطی و فرایندهای هورمونی و بلوغ قرار دارد.[۶][۷] بنابراین انجام بارفیکس ممکن است کودک را قویتر کند، اما شواهد موجود نشان نمیدهند که او را قدبلندتر کند.
منابع
[۱] Pitchford, E., Leung, W., & Webster, E. (2022). Associations of fundamental motor skill competence, isometric plank, and modified pull-ups in 5-year old children: An observational analysis of 2012 NHANES NYFS. PLOS ONE, 17. DOI: 10.1371/journal.pone.0276842
[2] Zhang, L., Li, Z., Kong, Z., Sun, Y., Lu, Y., & Zhu, W. (2025). Comparison of physical activity, sedentary time, and physical fitness among Chinese children and adolescents in Qinghai between 2019 and 2023. Scientific Reports, 15. DOI: 10.1038/s41598-025-99046-0
[3] Woods, J., Pate, R., & Burgess, M. (1992). Correlates to Performance on Field Tests of Muscular Strength. Pediatric Exercise Science, 4, 302–۳۱۱. DOI: 10.1123/pes.4.4.302
[4] Ervin, R. B., Fryar, C. D., Wang, C.-Y., Miller, I. M., & Ogden, C. L. (2014). Strength and Body Weight in US Children and Adolescents. Pediatrics, 134, e782–e789. DOI: 10.1542/peds.2014-0794
[5] Agha-Alinejad, H., Farzad, B., Salari, M., Kamjoo, S., Harbaugh, B., & Peeri, M. (2015). Prevalence of overweight and obesity among Iranian preschoolers: Interrelationship with physical fitness. Journal of Research in Medical Sciences, 20, 334–۳۴۱. DOI: 10.4103/1735-1995.158246
[6] Rodriguez-Martinez, A., Zhou, B., Sophiea, M. K., et al. (2020). Height and body-mass index trajectories of school-aged children and adolescents from 1985 to 2019 in 200 countries and territories: a pooled analysis of 2181 population-based studies with 65 million participants. The Lancet, 396, 1511–۱۵۲۴. DOI: 10.1016/S0140-6736(20)31859-6
[7] Nunes, N. A., & Vuksanovikj, V. (2024). Exploring Strength Development in Year 6 Students Through a Combined Gymnastics and Martial Arts Physical Education Unit. Archives of Physical Health and Sports Medicine. DOI: 10.22259/2639-1805.0601001
[8] Hesting, P. S. (1993). Increasing pull-up/flexed arm hang performance.
[9] Buksur, A., Canlı, U., & Taşkın, C. (2021). How Does Participation in Physical Activity Affect Physical Fitness Elements in Children Aged 5–۹? European Journal of Fitness, Nutrition and Sport Medicine Studies. DOI: 10.46827/ejfnsm.v2i1.102
دیدگاهتان را بنویسید