شواهد کاکرین چه میگوید؟

آیا سیگار الکترونیکی برای ترک سیگار از چسب نیکوتین مؤثرتر و بی‌خطر است؟

سیگارهای الکترونیکی یا ویپ به یکی از روش‌های موردتوجه افراد سیگاری برای ترک دخانیات تبدیل شده‌اند. برخی معتقدند این محصولات نسبت به چسب و آدامس نیکوتین مؤثرترند و عوارض جدی ندارند. اما آیا شواهد علمی هر دو ادعا را تأیید می‌کنند؟ مجله اینترنتی «فکت‌نامه سلامت» می‌خواهد با استفاده از شواهد کاکرین به این سؤال پاسخ دهد.

نتایج شواهد کاکرین

در به‌روزرسانی مرور نظام‌مند کاکرین که در اوت ۲۰۲۶ منتشر شد، خلاصه عمومی شواهد حاصل از ۸۰ مطالعه با مشارکت ۲۹ هزار و ۸۶۱ فرد سیگاری بررسی شده است.

نتایج نشان می‌دهد سیگارهای الکترونیکی نیکوتین‌دار در کمک به ترک سیگار، از روش‌های جایگزین نیکوتین مانند چسب و آدامس مؤثرتر هستند.

بر اساس برآورد پژوهشگران، از هر ۱۰۰ نفر که برای ترک سیگار از ویپ نیکوتین‌دار استفاده می‌کنند، حدود ۸ تا ۱۰ نفر می‌توانند حداقل شش ماه سیگار را کنار بگذارند؛ درحالی‌که این رقم برای مصرف‌کنندگان روش‌های جایگزین نیکوتین حدود ۶ نفر است.

اطمینان به شواهد مربوط به اثربخشی بالا است. بااین‌حال، درباره عوارض همچنان عدم قطعیت وجود دارد. عوارض جدی در مطالعات نسبتاً نادر بوده‌اند، اما داده‌های فعلی برای اثبات ایمنی بلندمدت کافی نیستند. یافته‌ها نیز عمدتاً به سیگارهای الکترونیکی نیکوتین‌دار استاندارد مربوط می‌شوند.

نتیجه‌گیری نهایی

سیگار الکترونیکی نیکوتین‌دار برای ترک سیگار از چسب و آدامس نیکوتین مؤثرتر است، اما بی‌خطربودن آن اثبات نشده است. نتایج مربوط به کمک به ترک سیگار در افراد سیگاری است و نباید به‌عنوان توصیه‌ای برای شروع مصرف ویپ در افراد غیرسیگاری تفسیر شود.

میزان اطمینان به نتیجه راستی‌آزمایی: بالا برای اثربخشی در ترک سیگار؛ پایین برای ایمنی بلندمدت

منبع

Lindson N, Livingstone-Banks J, Butler AR, McRobbie H, Bullen CR, Hajek P, Wu AD, Begh R, Theodoulou A, Ma C, Notley C, Rigotti NA, Turner T, Fanshawe T, Hartmann-Boyce J. Electronic cigarettes for smoking cessation. Cochrane Database of Systematic Reviews 2026, Issue 8. Art. No.: CD010216. DOI: 10.1002/14651858.CD010216.pub11.