شواهد کاکرین چه میگوید؟

آیا میز، صندلی و تجهیزات ارگونومیک واقعاً درد گردن و شانه را درمان می‌کنند؟

این روزها استفاده از صندلی‌های ارگونومیک، میزهای قابل تنظیم، ماوس‌های تخصصی و آموزش وضعیت صحیح بدن به‌عنوان راهکارهایی برای کاهش دردهای گردن، شانه و بازو توصیه می‌شود. بسیاری از افراد و سازمان‌ها تصور می‌کنند با تغییر تجهیزات محیط کار می‌توان این دردها را برطرف کرد.

اما آیا این تجهیزات واقعاً در درمان دردهای شغلی مؤثرند یا اثربخشی آن‌ها بیش از شواهد علمی مطرح می‌شود؟ مجله فکت‌نامه سلامت با استناد به مرور به‌روزشده کاکرین به این پرسش پاسخ می‌دهد.

روش انجام مرور کاکرین

پژوهشگران کاکرین برای بررسی این موضوع، هشت پایگاه اطلاعاتی علمی و یک سامانه ثبت کارآزمایی‌ها را جست‌وجو کردند. جست‌وجو تا اول ژوئن ۲۰۲۶ ادامه داشت و مطالعات مربوط به مداخلات ارگونومیک در بزرگسالان مبتلا به مشکلات شغلی اندام فوقانی بررسی شدند.

در مجموع، ۲۰ مطالعه با مشارکت ۲۴۷۸ نفر وارد مرور شدند. مداخلات شامل تغییر تجهیزات اداری، آموزش ارگونومی و تغییرات محیط کار بود و پیامدهایی مانند درد، عملکرد جسمی، بهبودی و مرخصی استعلاجی ارزیابی شدند.

۳. نتایج مرور کاکرین

نتایج نشان داد تغییرات ارگونومیک در مقایسه با عدم مداخله یا مراقبت معمول، احتمالاً تفاوت معناداری در کاهش کوتاه‌مدت درد ایجاد نمی‌کنند. همچنین شواهد نشان می‌دهد این تغییرات تأثیر قابل‌توجهی بر عملکرد جسمی، روند بهبودی و مرخصی استعلاجی ندارند.

در مقایسه با ورزش، برخی مداخلات ارگونومیک ممکن است کیفیت زندگی را بهبود دهند؛ اما این نتیجه بر اساس یک مطالعه کوچک به دست آمده است.

پژوهشگران تأکید کردند که تعداد کم مطالعات، کیفیت روش‌شناختی محدود و تفاوت نتایج، میزان اطمینان به یافته‌ها را کاهش می‌دهد.

۴. نتیجه‌گیری نهایی

مرور کاکرین نشان می‌دهد نمی‌توان تجهیزات ارگونومیک را به‌عنوان درمانی اثبات‌شده برای دردهای شغلی گردن، شانه و بازو معرفی کرد.

البته این یافته به معنای بی‌فایده‌بودن طراحی مناسب محیط کار یا اقدامات پیشگیرانه نیست؛ زیرا مرور حاضر عمدتاً اثربخشی این مداخلات را در درمان مشکلات موجود بررسی کرده است.

به مخاطبان توصیه می‌شود در صورت تداوم درد، به تغییر تجهیزات اداری به‌عنوان تنها راهکار اکتفا نکنند و برای تشخیص علت درد و انتخاب برنامه درمانی مناسب به متخصص مراجعه کنند.

۵. منبع

Mehta P, Stubbs PW, Tamminga SJ, Trøstrup J, Stynes SM, Koes BW, Verhagen AP. Ergonomic interventions for treating work-related complaints of the arm, neck or shoulder in adults. Cochrane Database Syst Rev. 2026;(10):CD014644.http://10.1002/14651858.CD014644.pub2