نتیجه بررسی: درست

آیا مصرف سیگارو قلیان باعث ریزش مو میشود؟

سیگار کشیدن به‌عنوان یکی از عوامل خطر قابل اصلاح برای چند نوع ریزش مو بررسی شده است. بیشتر داده‌ها درباره مصرف سیگار و آلوپسی آندروژنتیک یا همان ریزش موی الگوی مردانه است، اما شواهدی نیز درباره آلوپسی آره‌آتا و مصرف قلیان/واترپایپ وجود دارد.

سیگار و ریزش موی الگوی مردانه

یک متاآنالیز در سال ۲۰۲۴ که ۸ مطالعه را بررسی کرده بود، نشان داد مردانی که در گذشته یا حال سیگار کشیده‌اند، حدود ۱٫۸ برابر بیشتر از افراد غیرسیگاری در معرض ابتلا به ریزش مو آندروژنتیک مردانه قرار دارند. همچنین مصرف بیشتر سیگار، یعنی ۱۰ نخ یا بیشتر در روز، با افزایش بیشتر احتمال ابتلا همراه بود. این مطالعه همچنین نشان داد سیگاری‌هایی که دچار ریزش مو آندروژنتیک هستند، بیشتر در معرض پیشرفت به سمت طاسی شدید قرار دارند [۱].

یک متاآنالیز بزرگ درباره عوامل خطر نیز نشان داد سیگار کشیدن هم با وجود ریزش مو آندروژنتیک و هم با پیشرفت آن ارتباط دارد؛ به‌ترتیب با نسبت شانس ۱٫۴۶ و ۱٫۶۰ [۲].

مطالعات مقطعی نیز شیوع بیشتر و شروع زودتر ریزش مو آندروژنتیک را در سیگاری‌ها نسبت به غیرسیگاری‌ها گزارش کرده‌اند [۳، ۴].

سایر انواع ریزش مو

یک مطالعه کوهورت در تایوان با حضور ۶۰٬۰۵۵ نفر نشان داد افراد سیگاری فعلی در مقایسه با کسانی که هرگز سیگار نکشیده‌اند، حدود ۱٫۹ برابر بیشتر در معرض خطر ریزش مو نوع آره‌آتا قرار دارند. این مطالعه همچنین رابطه‌ای وابسته به دوز را بر اساس تعداد سال‌های مصرف و میزان پاکت‌ـ‌سال گزارش کرد [۵].

یک متاآنالیز نیز ارتباط کوچک اما معناداری میان سابقه مصرف سیگار و ریزش مو آره‌آتا گزارش کرده است [۶].

قلیان/واترپایپ و ریزش مو

در بیماران مبتلا به ریزش مو آندروژنتیک که پیوند مو انجام داده بودند، مصرف‌کنندگان قلیان در همه زمان‌های پیگیری، شمارش موی به‌طور معناداری پایین‌تری نسبت به افراد غیرمصرف‌کننده قلیان داشتند. افرادی که هم سیگار و هم قلیان مصرف می‌کردند نیز نتایج ضعیف‌تری نشان دادند [۷].

یک مطالعه روی ۶۰ مرد نشان داد ریزش مو در میان مصرف‌کنندگان سیگار، قلیان و مصرف‌کنندگان ترکیبی بیشتر از افراد غیرسیگاری بود. این یافته‌ها با تجمع فلزات سنگین و تکه‌تکه‌شدن DNA همراه بود.

دود قلیان می‌تواند مقادیر مشابه یا حتی بیشتری از نیکوتین، ذرات معلق و سایر مواد سمی را نسبت به سیگار وارد بدن کند؛ موادی که می‌توانند استرس اکسیداتیو و التهاب را افزایش دهند [۸].

سازوکارهای اثر

سازوکارهای پیشنهادی شامل کاهش جریان خون به فولیکول‌های مو، آسیب DNA، استرس اکسیداتیو، التهاب و تغییرات هورمونی است. همه این عوامل می‌توانند چرخه رشد مو را مختل کنند و ریزش موی شبیه الگوی آندروژنتیک را افزایش دهند [۱۰، ۱۱، ۱۲].

محدودیت‌ها و پرسش‌های باز

بیشتر داده‌های انسانی از نوع مشاهده‌ای هستند؛ بنابراین ارتباط قوی را نشان می‌دهند، اما ثابت نمی‌کنند که سیگار یا قلیان تنها علت ریزش مو هستند. شواهد درباره اینکه ترک سیگار یا قلیان باعث برگشت ریزش مو یا رشد مجدد مو می‌شود محدود است یا وجود ندارد [۱۳]. داده‌های اختصاصی درباره قلیان کمتر هستند و بیشتر آن‌ها در گروه‌های خاص، مانند بیماران پیوند مو، به دست آمده‌اند.

جمع‌بندی

در مجموع، پژوهش‌ها به‌طور نسبتاً ثابت نشان می‌دهند که مصرف سیگار با خطر بالاتر و پیشرفت سریع‌تر ریزش موی الگوی مردانه و همچنین افزایش خطر ریزش مو آره‌آتا ارتباط دارد.

مصرف قلیان/شیشه و مصرف ترکیبی سیگار و قلیان نیز با ریزش موی بیشتر، نتایج ضعیف‌تر پس از پیوند مو و تغییرات زیستی مانند تجمع فلزات سنگین و آسیب DNA مرتبط دانسته شده‌اند؛ تغییراتی که می‌توانند به فولیکول‌های مو آسیب بزنند.

اگرچه هنوز ثابت نشده است که ترک سیگار یا قلیان ریزش مو را معکوس می‌کند، اما شواهد موجود نشان می‌دهد مصرف دخانیات، چه به شکل سیگار و چه به شکل قلیان، می‌تواند یک عامل قابل پیشگیری در نازک‌شدن و ریزش مو باشد.

منابع

[۱] Gupta, A. K., Bamimore, M., & Talukder, M. (2024). A meta-analysis study on the association between smoking and male pattern hair loss. Journal of Cosmetic Dermatology, 23, 1446–۱۴۵۱. https://doi.org/10.1111/jocd.16132

[۲] Li, H., Li, W., Zhang, J., Liang, Q., Zhao, Y., Guo, Z., Jiang, B., Wang, Z., Qu, Q., An, S., & Miao, Y. (2026). Risk factors for androgenetic alopecia: a systematic review and meta-analysis. BMC Public Health, 26. https://doi.org/10.1186/s12889-026-26258-y

[۳] Salem, A., Ibrahim, H. S., Abdelaziz, H., & Elsaie, M. (2020). Implications of cigarette smoking on early-onset androgenetic alopecia: A cross-sectional Study. Journal of Cosmetic Dermatology, 20, 1318–۱۳۲۴. https://doi.org/10.1111/jocd.13727

[۴] Liu, L., Wariboko, M. A., Hu, X., Wang, Z.-H., Wu, Q., & Li, Y.-M. (2024). Factors associated with early-onset androgenetic alopecia: A scoping review. PLOS ONE, 19. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0299212

[۵] Dai, Y.-X., Yeh, F., Shen, Y.-J., Tai, Y., Chou, Y.-J., Chang, Y.-T., Chen, T.-J., Li, C.-P., & Wu, C. (2020). Cigarette Smoking, Alcohol Consumption, and Risk of Alopecia Areata: A Population-Based Cohort Study in Taiwan. American Journal of Clinical Dermatology, 21, 901–۹۱۱. https://doi.org/10.1007/s40257-020-00547-7

[۶] Qiu, M., Duan, X.-Y., & Yin, D.-G. (2021). Network meta-analysis on the efficacy and safety of upadacitinib in adolescents and adults with moderate-to-severe atopic dermatitis. International Journal of Dermatology, 61. https://doi.org/10.1111/ijd.15850

[۷] Nilforoushzadeh, M., & Pourebrahim, E. (2024). The Impact of Smoking and Lifestyle Factors on Hair Transplant Outcomes in Patients with Androgenic Alopecia. Comprehensive Health and Biomedical Studies. https://doi.org/10.5812/chbs-150466

[۸] Badran, M., & Laher, I. (2020). Waterpipe (shisha, hookah) smoking, oxidative stress and hidden disease potential. Redox Biology, 34. https://doi.org/10.1016/j.redox.2020.101455

[۹] Mosley, J., & Gibbs, A. (1996). Premature grey hair and hair loss among smokers: a new opportunity for health education? BMJ, 313, 1616. https://doi.org/10.1136/bmj.313.7072.1616

[۱۰] Trüeb, R. (2003). Association between Smoking and Hair Loss: Another Opportunity for Health Education against Smoking? Dermatology, 206, 189–۱۹۱. https://doi.org/10.1159/000068894

[۱۱] Chaudhary, P. (2023). Effects Of Smoking On Hair Loss. Journal For International Medical Graduates. https://doi.org/10.56570/jimgs.v2i1.98

[۱۲] D’Agostini, F., Balansky, R., Pesce, C., Fiallo, P., Lubet, R., Kelloff, G., & Flora, S. (2000). Induction of alopecia in mice exposed to cigarette smoke. Toxicology Letters, 114(1–۳), ۱۱۷–۱۲۳. https://doi.org/10.1016/s0378-4274(99)00268-4

[۱۳] Kavadya, Y., & Mysore, V. (2022). Role of Smoking in Androgenetic Alopecia: A Systematic Review. International Journal of Trichology, 14, 41–۴۸. https://doi.org/10.4103/ijt.ijt_59_21