نتیجه بررسی: نادرست

آیا مصرف عسل در درمان سنگ کیسه صفرا موثر است؟

مقدمه و بیان مساله

سنگ کیسه صفرا یکی از بیماری‌های شایع دستگاه گوارش است که در اثر تشکیل رسوبات جامد، عمدتاً از جنس کلسترول یا رنگدانه‌های صفراوی، در کیسه صفرا ایجاد می‌شود. درمان این بیماری بسته به نوع سنگ، علائم بیمار و شرایط بالینی می‌تواند شامل مراقبت‌های حمایتی، درمان دارویی در برخی موارد خاص یا جراحی برداشتن کیسه صفرا باشد.

در سال‌های اخیر، برخی ادعاها درباره اثر مصرف عسل در حل کردن یا درمان سنگ‌های کیسه صفرا مطرح شده است، اما بررسی شواهد علمی برای ارزیابی صحت این ادعا ضروری است.

نتیجه بررسی شواهد

بررسی مطالعات موجود نشان می‌دهد که شواهد علمی کافی برای اثبات اثر درمانی عسل بر سنگ کیسه صفرا در انسان وجود ندارد. در منابع علمی بررسی‌شده، هیچ مطالعه بالینی معتبری که نشان دهد مصرف عسل به‌تنهایی می‌تواند موجب از بین رفتن، حل شدن یا درمان سنگ‌های کیسه صفرا در انسان شود، گزارش نشده است.

درمان‌های استاندارد سنگ کیسه صفرا همچنان بر اساس شرایط بیمار شامل جراحی کیسه صفرا (کوله‌سیستکتومی) و در برخی بیماران منتخب، درمان دارویی با داروهای حل‌کننده سنگ است و عسل در دستورالعمل‌های درمانی جایگاهی ندارد. [۱]

تنها مطالعه مستقیم مرتبط با عسل و سنگ کیسه صفرا، یک پژوهش آزمایشگاهی (in vitro) درباره اثر عسل مانوکا بر تشکیل و حذف بیوفیلم باکتری Salmonella typhi روی سطح سنگ‌های کلسترولی کیسه صفرا بود.

در این مطالعه، غلظت بالای عسل مانوکا (۸۰ درصد وزنی/حجمی) پس از ۷۲ ساعت توانست میزان بیوفیلم باکتریایی را در شرایط آزمایشگاهی کاهش دهد. با این حال، این پژوهش درباره درمان سنگ کیسه صفرا در انسان نبود و نتایج آن قابل تعمیم مستقیم به بیماران نیست. نویسندگان نیز بر نیاز به مطالعات حیوانی و انسانی برای بررسی اثر واقعی این روش تأکید کرده‌اند. [۲]

همچنین یک گزارش موردی درباره استفاده از ترکیبات گیاهی چینی همراه با عسل در فرد مبتلا به سنگ‌های علامت‌دار کیسه صفرا منتشر شده است، اما به دلیل استفاده هم‌زمان از چند ماده مختلف و نبود گروه کنترل، نمی‌توان اثر عسل را به‌طور مستقل ارزیابی کرد. علاوه بر این، یک گزارش موردی به‌تنهایی نمی‌تواند اثربخشی یک درمان را اثبات کند. [۳]

نتیجه‌گیری

بر اساس شواهد موجود، مصرف عسل به‌عنوان درمان سنگ کیسه صفرا اثبات نشده است. مطالعات موجود یا در محیط آزمایشگاهی انجام شده‌اند یا دارای محدودیت‌های جدی مانند نبود گروه کنترل و ترکیب چند درمان هم‌زمان هستند. بنابراین، در حال حاضر نمی‌توان عسل را جایگزین روش‌های استاندارد درمانی دانست. افراد مبتلا به سنگ کیسه صفرا، به‌ویژه در صورت وجود درد، التهاب یا عوارض، باید برای انتخاب روش درمان مناسب با پزشک مشورت کنند.

منابع

1. E, S., Srikanth, M., Shreyas, A., Desai, S., Mehdi, S., Gangadharappa, H., S., & Krishna, K. L. (2021). Recent advances, novel targets and treatments for cholelithiasis; a narrative review. European Journal of Pharmacology, 174376. https://doi.org/10.1016/j.ejphar.2021.174376
2. Hannan, A., Bajwa, A. E., Riaz, S., Arshad, U., Saleem, S., & Bajwa, U. I. (2018). In vitro Salmonella typhi biofilm formation on gallstones and its disruption by Manuka honey. Pakistan Journal of Pharmaceutical Sciences, 31(1), 129-135. https://doi.org/10.36721/pjps/31/1/01.01.2018/4327/129-135
3. Zamir, A., & Nathani, M. (2011). Treatment of Symptomatic Gallstones with Chinese Herbs: 584. The American Journal of Gastroenterology, 106. https://doi.org/10.14309/00000434-201110002-00584