آیا داروی سیپروترون استات میتواند رشد موهای زائد را در زنان کاهش دهد و بیخطر است؟
بیان مسئله
در سالهای اخیر محصولی تازه به بازارهای جهانی راه یافته که توجه بسیاری از مصرفکنندگان و پژوهشگران را به خود جلب کرده است؛ پاکتهای نیکوتین خوراکی. این پاکتها کوچک، بدون دود و بدون توتون بوده، و به گونهای طراحی شدهاند که نیکوتین را از طریق مخاط دهان وارد بدن کنند.
تبلیغکنندگان آنها معمولاً بر ویژگی «بیدود بودن» و سهولت استفاده از آنها تأکید دارند و برخی افراد آن را جایگزینی برای سیگار یا دیگر محصولات نیکوتینی میدانند، اما پرسشهای مهمی درباره کارکرد واقعی این پاکتها، میزان بیخطر بودن و نقش احتمالیشان در تغییر رفتار مصرفکنندگان باقی مانده است.
در این «فکتنامه سلامت» قصد داریم به بررسی علمی این موضوع بپردازیم و بدانیم پژوهشها تاکنون چه تصویری را از این محصول ارائه کردهاند.
راستیآزمایی: استفاده از آدامس نیکوتین میتواند در ترک سیگار موثر باشد.
روش کار
نخست با روش PICO، واژگان کلیدی را از قبیل Nicotine Pouches و Smoking استخراج کرده و پساز یافتن MeSH terms در پایگاه اطلاعاتی PubMed، به جستوجوی مقالات پرداختیم.
پاکتهای نیکوتین؛ کاهش خطر یا راهی برای ترک؟
این محصولات به عنوان جایگزین بدون توتون معرفی میشوند که نیکوتین را از طریق مخاط دهان وارد بدن میکنند. نکته مهم این است که، چون در آنها احتراق و دود وجود ندارد، سطح مواد سمّی و سرطانزا بسیار کمتر از سیگار است. این ویژگی باعث میشود که از دیدگاه کاهش آسیب، استفاده از پاکتهای نیکوتین نسبت به ادامه مصرف سیگار خطر کمتری داشته باشد. با این حال، نویسندگان تأکید میکنند که تاثیرات طولانیمدت این محصولات بر سلامت عمومی و بهویژه سلامت دهان، هنوز بهطور کامل روشن نیست و نیاز به مطالعات بیشتر دارد (۱).
بررسی ادعا: سیگار الکترونیک (ویپ) به اندازه سیگار معمولی خطرناک است.
نتایج مطالعهای تصادفیسازیشده و کنترلشده که تغییرات نشانگرهای زیستی را در افراد سیگاری بررسی کرد، نشان دادند کسانی که بهطور کامل از سیگار به پاکتهای نیکوتین خوراکی تغییر روش دادند، کاهش چشمگیری را در سطح بسیاری از مواد زیانآور مرتبط با دود سیگار در مدت کوتاهی داشتند. این کاهش در برخی موارد تا حدود ۴۰ تا ۹۰ درصد نسبت به ادامه مصرف سیگار گزارش شد، هرچند، میزان نیکوتین دریافتی همچنان مشابه با سیگار باقی ماند و بنابراین وابستگی به نیکوتین حفظ شد. این یافتهها نشان میدهند که پاکتهای نیکوتین میتوانند از نظر کاهش خطر بیماریهای ناشی از دود سیگار مفید باشند، ولی شواهد کافی برای اثبات نقش مستقیم آنها در ترک کامل سیگار وجود ندارد (۲).
کاهش میل یا ترک واقعی؟
در یک مرور سیستماتیک دیگر از کارآزماییهای بالینی، نتایج نشان دادند که پاکتهای نیکوتین خوراکی در برخی افراد به کاهش مصرف سیگار کمک کردهاند، اما شواهد موجود پراکنده و کیفیت مطالعات در سطح متوسط بود. بسیاری از کارآزماییها کوتاهمدت و تعداد شرکتکنندگان محدود بودند. به همین دلیل، نمیتوان با اطمینان گفت این محصولات به ترک کامل سیگار منجر میشوند، بلکه بیشتر به عنوان ابزاری برای کاهش آسیب و جایگزینی موقت مطرحاند (۳).
میل کمتر، وابستگی بیشتر؛ دو روی پاکتهای نیکوتین
در بررسی اثرات فوری پاکتهای نیکوتین با دوزهای مختلف مشخص شد که حتی پاکتهای بدون نیکوتین هم تا حدی میل به مصرف سیگار را کاهش میدهند، و پاکتهای با دوز بالا (۲۰ و ۳۰ میلیگرم) تقریباً به اندازه یک نخ سیگار در کاهش میل مؤثر بودند. با این حال، این دوزهای بالا باعث افزایش ضربان قلب، سفتی عروق و تحریک دهان شدند و خطر وابستگی بیشتر را به نیکوتین به همراه داشتند. بنابراین میتوان گفت، اگرچه پاکتهای نیکوتین میتوانند جایگزینی برای سیگار باشند، استفاده از دوزهای بالا ممکن است مشکلات تازهای را ایجاد کند (۴).
راستیآزمایی: یک جلسه یکساعته کشیدن قلیان برابر با ۱۰۰ تا ۲۰۰ نخ سیگار
پاکتهای نیکوتین؛ امید یا ابهام؟
یک مرور پژوهشی در کتابخانه کاکرین نشان میدهد پاکتهای نیکوتین خوراکی به عنوان جایگزینی بدون دود و بدون توتون، در برخی مطالعات توانستهاند مصرف سیگار یا دیگر محصولات نیکوتینی را کاهش دهند. نتایج حاکی از آن هستند که استفاده از این پاکتها میتوانند میل به سیگار را کم کنند و سطح قرار گرفتن بدن را در معرض مواد زیانآور ناشی از دود پایین آورند (۵).
با این حال، شواهد موجود محدود و کیفیت مطالعات در سطح متوسط بود، بسیاری از پژوهشها کوتاهمدت بوده و تعداد شرکتکنندگان اندک بودند. از سوی دیگر، وابستگی به نیکوتین همچنان باقی ماند و اثرات طولانیمدت بر ترک کامل سیگار یا سلامت عمومی بهطور قطعی روشن نشد (۵).
راستیآزمایی: آیا سیگارهای گیاهی و طعمدار واقعاً برای سلامت بدن خطری ندارند؟
نتیجهگیری
پاکتهای نیکوتین خوراکی میتوانند خطرات ناشی از دود سیگار را کاهش دهند و به عنوان جایگزینی کمخطرتر مطرح شوند. با این حال، مصرف آنها بدون عارضه نیست. استفاده از دوزهای بالا میتواند باعث افزایش ضربان قلب، سفتی عروق، تحریک دهان و احتمال وابستگی بیشتر به نیکوتین شود. از سوی دیگر، وابستگی به نیکوتین همچنان باقی میماند و ترک کامل سیگار با این محصولات هنوز اثبات نشده است. بنابراین، شواهد فعلی امیدوارکننده اما محدود هستند و نیاز به انجام مطالعات گستردهتر و طولانیمدت وجود دارد.
منابع
۱. Keogh A. Nicotine pouches. British Dental Journal. 2021;230(2):61-2.
2. Rensch J, Edmiston J, Wang J, Jin X, Sarkar M. A Randomized, Controlled Study to Assess Changes in Biomarkers of Exposures Among Adults Who Smoke That Switch to Oral Nicotine Pouch Products Relative to Continuing Smoking or Stopping All Tobacco Use. The Journal of Clinical Pharmacology. 2023;63(10):1108-18.
3. Heshmati J, Shahen S, Bates EL, Visintini S, Quirouette E, Mullen K-A, et al. Nicotine pouches and clinical outcomes related to smoking cessation: A systematic review of randomized trials. Addiction. 2025;n/a(n/a).
4. Mallock-Ohnesorg N, Rabenstein A, Stoll Y, Gertzen M, Rieder B, Malke S, et al. Small pouches, but high nicotine doses—nicotine delivery and acute effects after use of tobacco-free nicotine pouches. Frontiers in Pharmacology. 2024;Volume 15 – 2024.
5. Hartmann-Boyce J, Tattan-Birch H, Brown J, Shahab L, Goniewicz ML, Ma C, et al. Oral nicotine pouches for cessation or reduction of use of other tobacco or nicotine products. Cochrane Database Syst Rev. 2025;2(2):Cd016220.
دیدگاهتان را بنویسید