آیا مصرف سوپ برای درمان سرماخوردگی مفید است؟
بیان مسئله
سرماخوردگی یکی از شایعترین بیماریهای تنفسی است که سالانه میلیونها نفر را درگیر میکند و باعث ایجاد ناراحتی و کاهش سطح کیفیت زندگی بیماران میشود. با وجود داروها و روشهای مراقبتی مختلف، بسیاری از افراد به دنبال راهکارهای خانگی و سنتی برای تسکین علائم این بیماری هستند. یکی از روشهای رایج، مصرف سوپ داغ است که در فرهنگهای مختلف به عنوان غذایی آرامبخش و مفید در دوران بیماری شناخته شده است.
در این مطلب از «فکتنامه سلامت» قصد داریم بررسی کنیم که این باور قدیمی پایه علمی دارد یا صرفاً یک روش سنتی و روانی برای ایجاد راحتی است و با استناد به شواهد علمی موجود، شفافیت و اطلاعات دقیقی را درباره اثر خوردن سوپ بر سرماخوردگی ارائه دهیم.
روش کار
نخست با روش PICO، واژگان کلیدی را از قبیل Soup؛ Common Cold و Dietary Intervention استخراج کرده و پساز یافتن MeSH terms در پایگاه اطلاعاتی PubMed، به جستجوی مقالات پرداختیم.
راستیآزمایی: مصرف زینک در کاهش طول دوره سرماخوردگی موثر است.
سوپ داغ و راههای هوایی بینی
بررسی تاثیر خوردن سوپ مرغ و عملکرد بینی روی ۱۵ فرد سالم نشان داد که پس از خوردن سوپ، سرعت حرکت مخاط داخل بینی بهطور موقت افزایش پیدا میکند. این موضوع میتواند به تخلیه بهتر ترشحات بینی کمک کند؛ چیزی که معمولاً در زمان سرماخوردگی باعث احساس گرفتگی و ناراحتی میشود. با این حال، این اثر مفید کوتاهمدت بوده و حدود ۳۰ دقیقه بعد وضعیت مخاط بینی به حالت عادی بازگشت.
نکته مهم آن است که این مطالعه نشان نمیدهد سوپ میتواند سرماخوردگی را درمان کند یا طول بیماری را کاهش دهد. پژوهش فوق روی افراد سالم انجام شد و فقط یک تاثیر فیزیولوژیک محدود و موقتی بررسی شد. بنابراین، براساس شواهد موجود، میتوان گفت خوردن سوپ ممکن است به کاهش موقت برخی علائم مانند احساس گرفتگی بینی کمک کند، اما درمان قطعی یا پیشگیریکننده سرماخوردگی محسوب نمیشود (۱).
راستیآزمایی: مصرف ویتامین سی به عنوان درمان حمایتی سرماخوردگی موثر است.
سوپ و سرماخوردگی؛ تسکین موقت یا باور رایج؟
این غذا، درمانی قطعی برای ویروس سرماخوردگی نیست، اما ممکن است به تسکین برخی علائم و بهبود وضعیت بیمار کمک کند. در یک مرور نظاممند اخیر که چهار کارآزمایی تصادفیسازی و کنترلشده را با هم بررسی کرد و در مجموع شامل دادههای ۳۴۲ فرد بزرگسال بود، مشخص شد مصرف سوپ میتواند شدت علائم را کمی کاهش دهد و طول دوره بیماری را تا حدود ۱ تا ۲.۵ روز کوتاهتر کند.
همچنین در دو مورد از این مطالعات، کاهشهای مختصری در برخی شاخصهای التهاب خون دیده شد. هرچند این مطالعات نتایج متنوعی داشتند و روشهای اندازهگیری یکسان نبودند، یافتهها تأکید میکنند که اگرچه خوردن سوپ ممکن است در کاهش علائم و التهاب کمک کند، شواهد برای نتیجهگیری قطعی درباره اثر درمانی آن ضعیف و محدود است و به انجام مطالعات گستردهتر و دقیقتر نیاز دارد (۲، ۳).
گرمای سوپ، آرامش سرماخوردگی
همراستا با مطالب فوق، سوپ به دلیل داشتن مایعات گرم باعث باز شدن راههای هوایی، نرم شدن گلو و کاهش احساس گرفتگی بینی میشود. همچنین ترکیب مواد مغذی مانند پروتئین، سبزیجات و گیاهان دارویی میتواند انرژی بدن را حفظ کرده و عملکرد سیستم ایمنی را تقویت کند، بهویژه زمانی که اشتها کاهش یافته است.
خوردن سوپ، علاوه بر اثرات جسمی، از نظر روانی نیز حس مراقبت و آرامش ایجاد میکند و به همین دلیل در بسیاری از فرهنگها به عنوان غذای سنتی دوران بیماری پذیرفته شده است. با این حال، شواهد موجود، محدود و ناهمگون بوده و نمیتوان سوپ را جایگزین درمانهای علمی دانست، بلکه باید آن را به عنوان یک اقدام حمایتی، کمهزینه و بیخطر در کنار مراقبتهای استاندارد در نظر گرفت (۴).
راستیآزمایی: مصرف قرص مکمل زینک باعث افزایش جوش (آکنه) در صورت میشود.
نتیجهگیری
خوردن سوپ داغ میتواند بهطور موقت باعث باز شدن راههای هوایی و کاهش احساس گرفتگی در بینی شده و این موضوع تسکین کوتاهمدت علائم سرماخوردگی را فراهم میکند. این اثر، محدود و کوتاهمدت است و خوردن سوپ نمیتواند سرماخوردگی را درمان کند یا طول مدت بیماری را کاهش دهد، بلکه فقط میتواند به حس راحتی و تخلیه بهتر ترشحات بینی کمک کند.
علاوه بر این، سوپ به دلیل داشتن مایعات گرم و مواد مغذی میتواند انرژی بدن را حفظ کرده و از عملکرد سیستم ایمنی حمایت کند. همچنین اثر روانی آن، شامل حس مراقبت و آرامش، باعث شده در بسیاری از فرهنگها به عنوان غذای سنتی دوران بیماری پذیرفته شود. با این حال، سوپ درمان قطعی محسوب نمیشود و بهتر است به عنوان یک روش حمایتی و کمهزینه در کنار مراقبتهای پزشکی استاندارد استفاده شود.
منابع
۱. Saketkhoo K, Januszkiewicz A, Sackner MA. Effects of Drinking Hot Water, Cold Water, and Chicken Soup on Nasal Mucus Velocity and Nasal Airflow Resistance. Chest. 1978;74(4):408-10.
2. Carper J. Garlic, chicken soup, & hot chilies. Natural Health. 1993 1993 September-October:82+.
3. Lucas S, Leach MJ, Kimble R, Cheyne J. Were Our Grandmothers Right? Soup as Medicine—A Systematic Review of Preliminary Evidence for Managing Acute Respiratory Tract Infections. Nutrients. 2025;17(13):2247.
4. Lucas S. How soup might soothe symptoms and support recovery from colds and flu – new research: niversity of the West of Scotland; 2025 [Available from: https://theconversation.com/how-soup-might-soothe-symptoms-and-support-recovery-from-colds-and-flu-new-research-260960.
دیدگاهتان را بنویسید