نتیجه بررسی: نادرست

آیا نوشیدن یک لیوان آب پیش‌از صبحانه متابولیسم بدن را افزایش می‌دهد؟

بیان مسئله

نوشیدن آب یکی از ساده‌ترین و در دسترس‌ترین عادات روزمره است، اما سؤال اینجاست که زمان مصرف آن می‌تواند تأثیری فراتر از رفع تشنگی داشته باشد؟ بسیاری از افراد تصور می‌کنند که نوشیدن آب پیش‌از صرف صبحانه می‌تواند سوخت‌وساز بدن را افزایش دهد یا به کاهش وزن کمک کند. این موضوع باعث شده توجه زیادی به این رفتار ساده جلب شود و پژوهشگران در مطالعات مختلف به بررسی اثرات آن بر میزان غذا خوردن و عملکرد بدن پرداخته‌اند.

در این مطلب، «فکت­‌نامه سلامت» در نظر دارد با بررسی مطالعات علمی معتبر و مرتبط، پاسخی مناسب به این پرسش دهد.

روش کار

نخست با روش PICO، واژگان کلیدی را از قبیل Water؛ Metabolic و Pre-meal استخراج کرده و پس‌از یافتن MeSH terms در پایگاه اطلاعاتی PubMed، به جست‌وجوی مقالات پرداختیم.

 

راستی‌آزمایی: چربی‌سوزی به‌تنهایی با نوشیدن آب زیاد امکان‌پذیر است

نوشیدن آب پیش‌از صرف صبحانه؛ معجزه متابولیسم یا یک باور غلط؟

یافته‌­های دو پژوهش علمی با مشارکت دو گروه سنی جوان (۱) و سالمند (۲) نشان دادند، افرادی که کمی پیش‌از هر وعده غذایی حدود دو لیوان آب ­‌نوشیدند، در همان وعده غذایی کالری کمتری را مصرف کردند. یعنی وقتی حجم معده با آب پر می‌­شود، حجم کم‌­تری را از غذا دریافت می­‌کنیم و به همین دلیل میزان انرژی ورودی به بدن کاهش پیدا می‌­کند. جالب این است که در مطالعه مربوط به جوانان، اگرچه این افراد بعد از خوردن غذا تفاوت زیادی را در احساس سیری گزارش نکردند، باز هم مقدار غذای مصرفی‌شان کم‌تر بود.

 

راستی‌آزمایی: آبغوره چربی خون را از بین می‌برد.

در مطالعه مربوط به افراد مسن نیز مشاهده شد که نوشیدن آب پیش‌از صرف صبحانه باعث کاهش قابل‌توجه در کالری مصرفی شد. با این حال، در هیچ‌یک از مطالعات، متابولیسم یا سرعت سوخت‌وساز بدن مستقیماً اندازه‌‌گیری نشد و فقط مقدار کالری مصرفی بررسی شد. بنابراین نمی­‌توان گفت که نوشیدن یک لیوان آب پیش‌از صرف صبحانه متابولیسم بدن را افزایش می­‌دهد، اما می‌­تواند کمک کند کم‌­تر غذا بخوریم.

کاهش وزن با آب؟ بله / افزایش متابولیسم؟ خیر!

هم‌سو با مطالب فوق، یافته­‌های یک پژوهش حاکی از آن است که افراد میانسال و سالمند دارای اضافه‌­وزن، با نوشیدن حدود نیم‌­لیتر آب پیش‌از وعده‌­های اصلی غذایی، نسبت به گروهی که فقط رژیم کم­‌کالری داشتند، تقریباً دو کیلوگرم بیشتر از وزن خود را بعد از ۱۲ هفته کاهش دادند، یعنی میزان کاهش وزن حدود ۴۰ درصد بیشتر بود. علت اصلی این موضوع آن بود که نوشیدن آب، حجم معده را تا حدی پر می‌کند و باعث می‌شود فرد در همان وعده غذایی، غذای کم‌تری بخورد (۳، ۴). با این حال، هیچ شواهد قابل اتکایی را در دست نداریم که نشان دهد نوشیدن آب پیش‌از صرف صبحانه به‌تنهایی باعث «افزایش فرایند سوخت‌وساز بدن» یا «چربی‌سوزی بیشتر» می‌شود. فواید آن بیشتر در کاهش کالری دریافتی و کمک به کنترل اشتها دیده می‌شود تا بالا بردن متابولیسم بدن.

 

آیا مصرف کرفس به دلیل داشتن کالری منفی، باعث کاهش وزن می‌شود؟

نوشیدن آب پیش‌از صرف صبحانه؛ ترفند ساده‌ای که اشتها را مهار و کاهش وزن را تقویت می‌کند

در این مطالعات، بزرگسالان دارای اضافه‌وزن یا چاقی، پیش‌از صرف وعده‌های اصلی غذایی (صبحانه، ناهار، شام) حدود نیم‌لیتر آب نوشیدند (یعنی حجم معده کمی پر شد) و هم‌زمان از یک رژیم کاهش کالری هم پیروی کردند. در نهایت، پس‌از حدود ۱۲ هفته، کاهش وزن بیشتری نسبت به کسانی داشتند که فقط رژیم غذایی را رعایت کردند، یعنی نوشیدن آب پیش‌از صرف غذا، کاهش وزن را «تقویت» کرد (۵).

در مطالعه دیگر، نوشیدن آب پیش‌از صرف غذا (در افراد لاغر یا با وزن طبیعی) منجر به خوردن غذای کمتر در همان وعده شد؛ یعنی آب به نوعی «فضای معده» را پر می‌کند و پیش‌از آن‌که فرد پرخور شود، سیگنالی به مغز می‌رود که معده پر است، در نتیجه کالری ورودی کاهش می‌یابد (۶).

 

آیا مصرف آبلیمو باعث کاهش وزن می‌شود؟

نتیجه‌­گیری

بر اساس شواهد علمی موجود، نوشیدن یک لیوان آب پیش‌از صرف صبحانه نمی‌تواند متابولیسم بدن را به‌طور مستقیم افزایش دهد. مطالعات انجام‌شده نشان دادند که این کار باعث کاهش مقدار غذایی می‌شود که در همان وعده مصرف می‌کنیم، یعنی حجم معده با آب تا حدی پر می‌شود و سیگنال سیری زودتر به مغز ارسال می‌شود. این کاهش در کالری دریافتی می‌تواند به کاهش وزن کمک کند، اما هیچ شواهد قوی وجود ندارد که ثابت کند نوشیدن آب پیش‌از وعده غذایی باعث افزایش سوخت‌وساز یا چربی‌سوزی بیشتر می‌شود.

منابع

۱. Jeong JN. Effect of Pre-meal Water Consumption on Energy Intake and Satiety in Non-obese Young Adults. cnr. 2018;7(4):291-6.
2. Davy BM, Dennis EA, Dengo AL, Wilson KL, Davy KP. Water consumption reduces energy intake at a breakfast meal in obese older adults. J Am Diet Assoc. 2008;108(7):1236-9.
3. García-Mayor R. Water preloading before main meals as a strategy to treat adult patients with overweight or obesity. Endocrinology&Metabolism International Journal. 2020;8:79-80.
4. Dennis EA, Dengo AL, Comber DL, Flack KD, Savla J, Davy KP, et al. Water Consumption Increases Weight Loss During a Hypocaloric Diet Intervention in Middle-aged and Older Adults. Obesity. 2010;18(2):300-7.
5. ChiroRevival. Can Drinking Water Before Meals Really Help You Shed Pounds? Here’s What Science Reveals! [Internet] Revival Health & Wellness 2024 Nov 14 [Available from: https://chirorevival.com/drinking-water-before-meals/.
6. Ahn CH, Oh TJ, Min SH, Cho YM. Endocrinology and metabolism. Endocrinology and Metabolism. 2023;38(1):1-9.