آیا رنگ ادرار میتواند نشانه کمآبی باشد؟
برخی تبلیغات و توصیههای عمومی ادعا میکنند که مالیدن روغنها، اسانسها یا لوسیونهای گیاهی روی شکم میتواند باعث لاغری و کاهش چربی شکمی یا کوچک شدن دور کمر شود.
شواهد چه میگویند؟
پژوهشهای انجامشده درباره روغنها و محصولات موضعی برای کاهش چربی شکمی محدودند. بیشتر آنها تعداد شرکتکنندگان کمی دارند، دوره بررسیشان کوتاه است، اغلب روی زنان انجام شدهاند و معمولاً استفاده از روغن را با ماساژ ترکیب کردهاند. بنابراین مشخص نیست اثر مشاهدهشده ناشی از خود روغن است یا ماساژ، تغییر سبک زندگی، رژیم غذایی، فعالیت بدنی یا اثر دارونما.
در یک کارآزمایی بالینی روی زنان ۲۵ تا ۵۵ سال، استفاده روزانه از ترکیب روغن بابونه و شوید بهمدت ۶ هفته باعث کاهش بیشتر دور کمر و ضخامت چین پوستی در نواحی شکم و لگن نسبت به روغن کنجد شد. این یافته نشان میدهد که این ترکیب ممکن است روی شاخصهای سطحی چربی زیرپوستی اثر داشته باشد، اما مطالعه کوتاهمدت بوده و نمیتواند کاهش چربی احشایی را ثابت کند.
در مطالعهای دیگر، پماد گیاه Arnebia euchroma در زنان دارای اضافهوزن بررسی شد. پس از ۶ هفته، دور کمر در گروه دریافتکننده پماد بیشتر از گروه دارونما کاهش یافت؛ اما کاهش ضخامت چربی شکمی در دو گروه تفاوت مهمی نداشت. نکته مهم این است که گروه دارونما نیز کاهش وزن و کاهش چربی شکمی داشت، که احتمال نقش عوامل غیرمرتبط با پماد را تقویت میکند.
مطالعهای درباره روغن اسانسی لیمو همراه با ماساژ نشان داد که یک برنامه ۶ هفتهای شامل لایهبرداری شکم و ماساژ با روغن لیمو و بادام شیرین میتواند اندازه دور شکم و برخی شاخصهای پوستی را کمی کاهش دهد، اما وزن و شاخص توده بدنی تغییر قابلتوجهی نداشت. بنابراین این نتایج بیشتر با تغییرات موضعی یا سطحی سازگار است، نه کاهش چربی بدن بهطور کلی.
در مطالعهای روی زنان پس از یائسگی نیز ماساژ بدن و ماساژ شکم با ترکیبی از روغنهای اسانسی مانند گریپفروت و سرو، نسبت به روغن هسته انگور، با کاهش بیشتر دور کمر و چربی زیرپوستی شکم همراه بود. با این حال، چون مداخله شامل ماساژ هم بوده، نمیتوان اثر روغنها را بهتنهایی جدا کرد.
همچنین در مطالعهای روی یک لوسیون تجاری «چربیسوز» که روی ران استفاده شد، کاهش چربی زیرپوستی بسیار کم و از نظر عملی تقریباً نامحسوس بود؛ بهطوریکه خود شرکتکنندگان تفاوت قابلتوجهی احساس نکردند.
این مطالعات چه چیزی را اندازه گرفتهاند؟
در اغلب مطالعات، معیارهای اصلی شامل دور کمر، اندازه دور شکم یا ضخامت چین پوستی بوده است. این شاخصها بیشتر تغییرات ظاهری یا چربی زیرپوستی را نشان میدهند. اما چربی شکمی از دو بخش مهم تشکیل میشود: چربی زیرپوستی که زیر پوست قرار دارد، و چربی احشایی که اطراف اندامهای داخلی تجمع مییابد و از نظر سلامت متابولیک اهمیت بیشتری دارد.
بیشتر مطالعات موجود چربی احشایی را با روشهای دقیق مانند MRI، CT اسکن یا DEXA بررسی نکردهاند. به همین دلیل، حتی اگر کاهش دور کمر دیده شود، نمیتوان با قطعیت گفت که چربی احشایی یا خطرات متابولیک کاهش یافته است.
چرا نتیجهها قطعی نیستند؟
چند محدودیت مهم باعث میشود نتوان از این مطالعات نتیجه قطعی گرفت:
- نخست اینکه اغلب مطالعات کوچک و کوتاهمدت هستند. دورههای ۶ تا ۸ هفتهای برای قضاوت درباره کاهش پایدار چربی بدن کافی نیستند.
- دوم اینکه در بسیاری از مطالعات روغن همراه با ماساژ استفاده شده است. ماساژ میتواند بهطور موقت باعث تغییر در گردش خون موضعی، جابهجایی مایعات، کاهش ورم یا تغییرات ظاهری پوست شود. این اثرات الزاماً به معنی کاهش واقعی ذخایر چربی نیستند.
- سوم اینکه در برخی مطالعات گروه دارونما نیز کاهش اندازه داشته است. این موضوع نشان میدهد که عوامل دیگری مانند تغییر رژیم، افزایش فعالیت بدنی، پایبندی به برنامه مراقبتی یا حتی خطای اندازهگیری ممکن است در نتایج نقش داشته باشند.
- چهارم اینکه مکانیسم زیستی قانعکنندهای برای این ادعا که یک روغن موضعی بتواند بهتنهایی باعث کاهش معنادار چربی شکمی شود، هنوز بهخوبی اثبات نشده است. کاهش چربی بدن عمدتاً به تعادل انرژی وابسته است؛ یعنی وقتی مصرف انرژی بدن از کالری دریافتی بیشتر باشد.
نتیجه گیری:
بر اساس شواهد فعلی، مالیدن برخی روغنها یا اسانسها روی شکم، بهخصوص همراه با ماساژ، ممکن است در کوتاهمدت باعث کاهش محدود در دور کمر یا ضخامت چربی زیرپوستی شود. اما این شواهد کوچک، کوتاهمدت و غیرقطعی هستند و نشان نمیدهند که روغنهای موضعی بتوانند بهتنهایی چربی شکمی، بهویژه چربی احشایی، را بهطور قابلاعتماد کاهش دهند.
بنابراین ادعای «روغنمالی شکم برای چربیسوزی» اگر بهعنوان یک روش کمکی و با انتظار محدود مطرح شود، تا حدی قابل بررسی است؛ اما اگر بهعنوان راهکار اصلی برای آب کردن شکم یا جایگزین رژیم غذایی و ورزش تبلیغ شود، گمراهکننده و اغراقآمیز است.
منابع:
دیدگاهتان را بنویسید