آیا رنگ ادرار میتواند نشانه کمآبی باشد؟
مقدمه و بیان مسئله
برخی افراد تصور میکنند نوشابه میتواند اسهال را کاهش دهد یا انرژی و مایعات ازدسترفته بدن را جبران کند. بااینحال، شواهد علمی نشان میدهد نوشابههای شیرین معمولاً نهتنها درمان مناسبی برای اسهال نیستند، بلکه بهدلیل مقدار زیاد قند، فروکتوز و شیرینکنندههایی مانند سوربیتول ممکن است علائم را تشدید کنند [۱، ۲].
قندهایی که بهطور کامل در روده جذب نمیشوند، آب را به داخل روده میکشند و میتوانند موجب شلتر شدن مدفوع و افزایش دفعات دفع شوند؛ فرایندی که «اسهال اسمزی» نام دارد [۱].
نتیجه بررسی شواهد
مرور نظاممند ۱۷ مطالعه نشان داده است که مصرف نوشیدنیهای شیرین با بروز اسهال در کودکان خردسال ارتباط قابلتوجهی دارد. در بسیاری از موارد، محدود یا حذف کردن این نوشیدنیها موجب بهبود علائم شده است [۱].
همچنین، شیرینکنندههایی مانند سوربیتول در افراد حساس میتوانند باعث اسهال شوند. شدت این اثر ممکن است با ترکیب میکروبی روده هر فرد ارتباط داشته باشد [۲].
برخی مطالعات اقتصادی در مناطق فاقد آب آشامیدنی سالم نشان دادهاند که مصرف نوشابه بستهبندیشده ممکن است با کاهش بیماریهای گوارشی همراه باشد؛ اما این اثر بهدلیل جایگزین شدن نوشابه با آب آلوده است، نه خاصیت درمانی نوشابه [۳، ۴].
مطالعات دیگر نیز مصرف زیاد نوشیدنیهای شیرین را با اختلال در میکروبیوم روده، آسیب به سد مخاطی روده و افزایش خطر برخی بیماریهای التهابی گوارشی مرتبط دانستهاند [۵، ۶].
گزارش یک مورد منفرد از بهبود علائم پس از مصرف نوشابه نیز منتشر شده است، اما یک گزارش موردی برای اثبات اثربخشی درمانی کافی نیست [۷].
نتیجهگیری و جمعبندی
نوشابه درمان اسهال نیست و بهدلیل قند زیاد و احتمال ایجاد اسهال اسمزی، ممکن است علائم را بدتر کند. تنها استثنا، شرایطی است که نوشابه بستهبندیشده جایگزین آب آلوده شود؛ این موضوع یک اثر غیرمستقیم بهداشتی است و ارتباطی با خاصیت درمانی نوشابه ندارد.
در صورت تداوم اسهال، شدید شدن علائم یا بروز نشانههای کمآبی، مراجعه به پزشک یا مرکز درمانی ضروری است.
منابع
۱. Sari, A., & Nugrahella, A. R. (2025). The Association Between Sugar-Sweetened Beverage Consumption and Toddler’s Diarrhea: A Systematic Review. The International Journal of Medical Science and Health Research. https://doi.org/10.70070/gpe2rf15
۲. Hattori, K., et al. (2021). Gut Microbiota Prevents Sugar Alcohol-Induced Diarrhea. Nutrients, 13. https://doi.org/10.3390/nu13062029
۳. Ritter, P. I. (2018). Soda Consumption in the Tropics: The Trade-Off between Obesity and Diarrhea in Developing Countries.
۴. Gutiérrez, E., & Rubli, A. (2021). Local Water Quality, Diarrheal Disease, and the Unintended Consequences of Soda Taxes. The World Bank Economic Review. https://doi.org/10.1093/wber/lhab008
۵. Tian, Y., et al. (2024). Gut Microbiota Dysbiosis and Intestinal Barrier Impairment in Diarrhea Caused by Cold Drink and High-Fat Diet. Toxicology, 153728. https://doi.org/10.1016/j.tox.2024.153728
۶. Maniyar, I., et al. (2025). Dietary Sugar and Sweetened Beverage Intake Increases Inflammatory Bowel Disease Risk: A Systematic Review and Meta‐Analysis. United European Gastroenterology Journal, 13, 1379–۱۴۰۹. https://doi.org/10.1002/ueg2.70047
۷. Nielsen, J. A., Weber, J. J., & Lager, D. (2014). Diarrhoea and Duodenal Disease. Gut, 63, 1736. https://doi.org/10.1136/gutjnl-2014-307924
دیدگاهتان را بنویسید