نتیجه بررسی: نادرست

آیا مصرف امگا ۳ موجب لاغری و کاهش وزن می‌شود؟

مقدمه و بیان مسئله

در سال‌های اخیر، مکمل‌های امگا ۳ به‌عنوان یکی از پرمصرف‌ترین مکمل‌های غذایی، علاوه بر فواید شناخته‌شده برای سلامت قلب و عروق، کاهش التهاب و بهبود سطح چربی‌های خون، به‌عنوان راهکاری برای کاهش وزن نیز مورد توجه قرار گرفته‌اند. بسیاری از افراد تصور می‌کنند مصرف این مکمل می‌تواند به‌تنهایی باعث لاغری شود؛ اما آیا شواهد علمی از این ادعا حمایت می‌کنند؟

بررسی نتایج مطالعات انسانی نشان می‌دهد که پاسخ این پرسش چندان ساده نیست. اگرچه برخی پژوهش‌ها کاهش مختصر چربی شکمی یا دور کمر را گزارش کرده‌اند، اما در مجموع، شواهد موجود نشان نمی‌دهد که مصرف امگا ۳ به‌تنهایی باعث کاهش قابل‌توجه وزن بدن شود و نتایج مطالعات در این زمینه یکسان نیستند.[۱–۳]

نتایج مطالعات

مرورهای نظام‌مند و فراتحلیل‌های انجام‌شده بر کارآزمایی‌های بالینی تصادفی‌سازی‌شده نشان می‌دهند که مصرف مکمل امگا ۳ در افراد دارای اضافه‌وزن یا چاقی، در اغلب موارد تأثیر معنی‌داری بر کاهش وزن بدن نسبت به دارونما ندارد.[۱]

در یکی از مرورهای نظام‌مند، از میان ۲۰ مطالعه مداخله‌ای بررسی‌شده، ۱۱ مطالعه هیچ اثری از امگا ۳ بر کاهش وزن گزارش نکردند و تنها ۹ مطالعه نتایجی مثبت نشان دادند. همین موضوع بیانگر آن است که شواهد موجود درباره اثر امگا ۳ بر کاهش وزن، متناقض و غیرقطعی است.[۲]

با این حال، برخی مطالعات نشان داده‌اند که امگا ۳ ممکن است بیش از آنکه بر عدد روی ترازو اثر بگذارد، بر کاهش مختصر دور کمر یا کاهش چربی شکمی مؤثر باشد.[۱,۴,۵] در یک فراتحلیل، میانگین کاهش دور کمر در افرادی که امگا ۳ مصرف کرده بودند، حدود ۰٫۵ سانتی‌متر بیشتر از گروه کنترل بود.[۱] همچنین فراتحلیل دیگری کاهش حدود ۰٫۶ کیلوگرم وزن و ۰٫۸ سانتی‌متر دور کمر را گزارش کرد، اما پژوهشگران تأکید کردند که کیفیت شواهد برای اثبات این اثر هنوز کافی نیست.[۵]

نتایج کارآزمایی‌های بالینی نیز تصویر مشابهی ارائه می‌کنند. در یک مطالعه شش‌ماهه روی ۱۲۸ فرد دارای اضافه‌وزن، افزودن روزانه ۳ گرم امگا ۳ به رژیم غذایی و برنامه ورزشی، کاهش وزن بیشتری نسبت به رژیم و ورزش به‌تنهایی ایجاد نکرد.[۶] در مطالعه‌ای دیگر نیز پس از ۱۲ هفته مصرف امگا ۳، تفاوت معنی‌داری در کاهش وزن یا توده چربی میان گروه دریافت‌کننده مکمل و گروه کنترل مشاهده نشد؛ هرچند سطح تری‌گلیسرید خون در گروه مصرف‌کننده امگا ۳ به‌طور قابل توجهی کاهش یافت.[۷]

در مقابل، برخی مطالعات نشان داده‌اند که زمانی که مصرف امگا ۳ همراه با رژیم کاهش وزن باشد، ممکن است کاهش چربی شکمی اندکی بیشتر شود. برای مثال، یک مطالعه در سال ۲۰۲۲ نشان داد افرادی که هم‌زمان با رژیم کاهش وزن، روزانه ۱۰۲۰ میلی‌گرم امگا ۳ دریافت کردند، نسبت به گروه کنترل کاهش بیشتری در چربی شکمی داشتند، اگرچه هر دو گروه کاهش وزن را تجربه کردند.[۸]

همچنین برخی شواهد نشان می‌دهد که اثرات احتمالی امگا ۳ ممکن است در شرایط خاص، مانند محدودیت کالری یا در برخی گروه‌های جمعیتی، از جمله زنان یا مردان، متفاوت باشد؛ با این حال این یافته‌ها در مطالعات مختلف تکرار نشده‌اند و هنوز نمی‌توان درباره آن‌ها با اطمینان اظهار نظر کرد.[۳,۷,۹]

از سوی دیگر، اگرچه مطالعات حیوانی اغلب نشان داده‌اند که امگا ۳ می‌تواند از تجمع چربی جلوگیری کند یا افزایش وزن را کاهش دهد، اما این نتایج تاکنون به‌طور قابل اعتماد در مطالعات انسانی تکرار نشده‌اند.[۳,۱۰]

نتیجه‌گیری

بر اساس شواهد علمی موجود، مصرف امگا ۳ به‌تنهایی یک روش مؤثر و قابل اتکا برای کاهش وزن محسوب نمی‌شود. بیشتر مطالعات نشان می‌دهند که این مکمل تأثیر معنی‌داری بر کاهش وزن بدن ندارد، هرچند ممکن است در برخی افراد باعث کاهش اندک دور کمر یا چربی شکمی شود، به‌ویژه زمانی که همراه با رژیم غذایی کم‌کالری و فعالیت بدنی مصرف شود.

بنابراین، افرادی که با هدف لاغری از امگا ۳ استفاده می‌کنند، نباید انتظار کاهش وزن قابل توجه تنها با مصرف این مکمل را داشته باشند. نقش اصلی امگا ۳ همچنان در بهبود سلامت قلب و عروق، کاهش تری‌گلیسرید خون و حمایت از سلامت عمومی بدن است و نه به‌عنوان یک مکمل اختصاصی برای لاغری.

منابع

1. Zhang Y, Liu W, Zhao T, Tian H. Efficacy of omega-3 polyunsaturated fatty acids supplementation in managing overweight and obesity: A meta-analysis of randomized clinical trials. Journal of Nutrition, Health & Aging. 2016.

2. Delpino F, Figueiredo L, Da Silva BGC. Effects of omega-3 supplementation on body weight and body fat mass: A systematic review. Clinical Nutrition ESPEN. 2021.
3. Albracht-Schulte K, Kalupahana N, Ramalingam L, et al. Omega-3 fatty acids in obesity and metabolic syndrome: A mechanistic update. Journal of Nutritional Biochemistry. 2018.
4. Salman HB, Salman M, Yildiz E. The effect of omega-3 fatty acid supplementation on weight loss and cognitive function in overweight or obese individuals on weight-loss diet. Nutrición Hospitalaria. 2022.
5. Bender N, Portmann M, Heg Z, et al. Fish or n-3 PUFA intake and body composition: A systematic review and meta-analysis. Obesity Reviews. 2014.
6. DeFina LF, Marcoux LG, Devers SM, et al. Effects of omega-3 supplementation in combination with diet and exercise on weight loss and body composition. American Journal of Clinical Nutrition. 2011.
7. Munro IA, Garg ML. Dietary supplementation with long-chain omega-3 polyunsaturated fatty acids and weight loss in obese adults. Obesity Research & Clinical Practice. 2013.
8. Salman HB, Salman M, Yildiz E. The effect of omega-3 fatty acid supplementation on weight loss and cognitive function in overweight or obese individuals on weight-loss diet. Nutrición Hospitalaria. 2022.
9. Buckley JD, Howe PRC. Long-chain omega-3 polyunsaturated fatty acids may be beneficial for reducing obesity: A review. Nutrients. 2010.

10. Cao B, Sun Y, Lam C, et al. Interaction between dietary omega-3 polyunsaturated fatty acids, obesity and gut microbiota in preclinical models: A systematic review. Diabetes, Obesity and Metabolism. 2025.