نتیجه بررسی: نادرست

آیا استفاده از کرم ضدآفتاب در روزهای ابری ضروری نیست؟

بیان مسئله

در زندگی روزمره، بسیاری از افراد تصور می‌کنند وقتی خورشید پشت ابرها پنهان است یا هوا خنک‌تر حس می‌شود، دیگر نیازی به استفاده از مراقبت پوستی در برابر آفتاب وجود ندارد. همین باور باعث شده استفاده از ضدآفتاب در شرایطی غیر از تابستان یا روزهای آفتابی، کمتر جدی گرفته شود.

اما پرسش مهمی که در این مطلب از «فکت‌نامه سلامت» به آن می‌پردازیم، آن است که: آیا واقعاً در روزهای ابری نیازی به استفاده از ضدآفتاب نیست؟ این موضوع نه‌تنها به عادات روزانه ما مربوط می‌شود، بلکه با سلامت بلندمدت پوست و پیشگیری از بیماری‌های پوستی نیز ارتباط مستقیم دارد.

روش کار

نخست با روش PICO، واژگان کلیدی را از قبیل: Sunscreen؛ UV radiation؛ Cloudy days و Skin protection استخراج کرده و پس‌از یافتن MeSH terms در پایگاه اطلاعاتی PubMed به جست‌وجوی مقالات پرداختیم.

 

راستی‌آزمایی: بارداری و فرزندآوری باعث از بین رفتن طراوت پوست و ریزش مو می‌شود.

ابرها هم جلوی آفتاب را نمی‌گیرند

براساس بررسی‌های انجام‌شده روی عادات مصرف‌کنندگان کرم ضدآفتاب، مشخص شد که بخش بزرگی از افراد فقط در روزهای آفتابی یا هنگام فعالیت در فضای باز از ضدآفتاب استفاده می‌کنند و در روزهای ابری یا زمانی که نور خورشید کمتر به چشم می‌آید، این کار را جدی نمی‌گیرند. این رفتار نشان‌دهنده یک باور رایج اما نادرست است، چرا که اشعه‌های فرابنفش خورشید، به‌ویژه نوعی که به عمق پوست نفوذ می‌کننند، می‌تواند حتی از میان ابرها عبور کرده و آسیب‌های طولانی‌مدت به پوست وارد کنند (۱).

این مطالعه نشان می‌دهد که تصور بی‌نیازی به استفاده از ضدآفتاب در روزهای ابری، نادرست است. البته باید توجه داشت که داده‌ها بیشتر بر پایه گزارش‌های خود افراد از عاداتشان جمع‌آوری شده و به همین دلیل ممکن است تحت تأثیر برداشت‌های شخصی یا فراموشی قرار گرفته باشد. با این حال، نتایج حاکی از آن است که آگاهی عمومی در این زمینه پایین بوده و نیاز به آموزش و اطلاع‌رسانی بیشتر وجود دارد.

 

راستی‌آزمایی: آیا قارچ گانودرما باعث درمان زگیل تناسلی و لک های پوستی میشود؟

ابرها از پوست شما محافظت نمی‌کنند

هم‌سو با مطالب فوق، بر اهمیت محافظت از پوست در برابر نور خورشید در تمام طول سال تأکید شده است. اشعه‌های فرابنفش حتی در روزهای سرد یا ابری هم می‌توانند به پوست آسیب برسانند و خطر ابتلا به سرطان‌های پوستی را افزایش دهند. به همین دلیل، استفاده از ضدآفتاب فقط به فصل تابستان یا روزهای آفتابی محدود نمی‌شود، بلکه باید به عنوان یک عادت روزانه و همیشگی در نظر گرفته شود (۲).

یافته‌های یک مقاله نشان می‌دهند که بسیاری از افراد هنوز باور دارند استفاده از ضدآفتاب فقط زمانی لازم است که خورشید مستقیم می‌تابد، درحالی‌که این تصور نادرست است. اشعه‌های خورشید در تمام طول سال وجود دارند، بنابراین، استفاده از ضدآفتاب باید بخشی از مراقبت روزانه از پوست باشد، درست مانند شست‌وشو یا مرطوب‌کننده (۲).

 

آیا گزش پشه‌ها وابسته به نوع گروه خونی، دمای بالاتر بدن و عروق برجسته‌تر است؟

محافظت از پوست، وظیفه‌ای برای همه فصول

اشعه­‌های فرابنفش خورشید در تمام طول سال و در شرایط مختلف آب‌­وهوایی به سطح زمین می‌رسند. حتی در روزهای ابری یا زمانی که شدت نور خورشید کمتر به نظر می‌رسد، بخش قابل‌توجهی از این اشعه‌ها هم‌چنان می‌توانند به پوست نفوذ کرده و آسیب‌های کوتاه‌مدت (مثل آفتاب‌سوختگی) و بلندمدت (مانند پیری زودرس و افزایش خطر سرطان‌های پوستی) را ایجاد کنند (۳).

بنابراین، ابرها فقط بخشی از اشعه‌های خورشید را کاهش می‌دهند، اما نمی‌توانند مانع از همه آن‌ها شوند. به همین دلیل، محافظت از پوست در برابر نور خورشید باید به عنوان یک نگرانی دائمی در نظر گرفته شود، نه فقط در روزهای آفتابی یا فصل تابستان (۳).

ابرها سپر کافی نیستند

نکته کلیدی آن است که خطر اصلی از نور مرئی نیست، بلکه از اشعه‌های فرابنفش می‌آید که تا حدود ۸۰درصد آن‌ها می‌توانند از میان ابرها عبور کنند. اشعه‌های خورشید به دو دسته اصلی UVA و UVB تقسیم می‌شوند. ابرهای ضخیم می‌توانند تاحدی UVB را کاهش دهند، اما در برابر UVA چندان مؤثر نیستند (۴).

 

راستی‌آزمایی: استفاده زیاد از لوازم آرایشی خطر ابتلا به سرطان را در افراد افزایش می‌دهد.

گاهی وقتی آسمان پر از تکه‌های ابر است، اشعه‌های خورشید به جای اینکه کم شوند، پراکنده و بازتاب شده و حتی شدت آن‌ها روی زمین بیشتر از یک روز کاملاً آفتابی می‌شود. این پدیده را «اثر ابرهای شکسته» می‌نامند. شاخص جهانی UV در این حالت نیز نشان می‌دهد که حتی در روزهای خنک و ابری هم ممکن است میزان اشعه بالا باشد و نیاز به محافظت از پوست وجود دارد (۴). در نهایت، باید ضدآفتاب با SPF حداقل ۳۰ به صورت روزانه استفاده شده و هر دو ساعت تمدید شود، به‌ویژه هنگام شنا، تعریق یا خشک کردن صورت با حوله. استفاده از ضدآفتاب باید همراه با اقدامات مکمل مثل کلاه، عینک و لباس محافظ باشد تا پوشش کامل ایجاد شود (۴).

نتیجه‌گیری

اشعه‌های خورشید حتی در روزهای ابری هم می‌توانند به پوست آسیب برسانند و تصور بی‌نیازی به مصرف ضدآفتاب در این شرایط نادرست است. ضدآفتاب باید به عنوان بخشی از مراقبت روزانه از پوست در تمام طول سال استفاده شود تا از آسیب­‌های کوتاه‌مدت و بلندمدت پوستی پیشگیری شود.

منابع

۱. Norman KG, Loretz L, Kowcz A, Kaufman LE, Ruvolo E, Traudt M, et al. Application habits and practices of regular sunscreen users in the United States: Results of an online survey. Food and Chemical Toxicology. 2023;181:114093.
2. Farmer KC, Naylor MF, Roca-Acén J, Larouche M. Sun Exposure, Sunscreens, and Skin Cancer Prevention: A Year-Round Concern. Annals of Pharmacotherapy. 1996;30(6):662-73.
3. Diffey BL. Human exposure to solar ultraviolet radiation. Journal of cosmetic dermatology. 2002;1(3).
4. Do You Need Sunscreen When It’s Cloudy? [Internet]. Biology Insights. 2025 Dec 13. Available from: https://biologyinsights.com/do-you-need-sunscreen-when-its-cloudy/