آیا رنگ ادرار میتواند نشانه کمآبی باشد؟
مقدمه
یکی از شایعاتی که در سالهای اخیر درباره واکسنها، بهویژه واکسنهای کووید-۱۹، در شبکههای اجتماعی منتشر شده، این ادعاست که واکسیناسیون میتواند باعث ناباروری شود. این نگرانی باعث شده برخی افراد از دریافت واکسن خودداری کنند یا نسبت به ایمنی آنها تردید داشته باشند.
اخیرا یکی از پزشکان ایران در صدا و سیما مدعی شده است برخی واکسن های استفاده شده در دوران کووید ۱۹ در دنیا باعث ناباروری شده است.
اما این ادعا موضوع جدیدی نیست. طی چند دهه گذشته، شایعات مشابهی درباره واکسنهای مختلف مانند واکسن HPV، کزاز و واکسنهای کووید-۱۹ مطرح شده است. در بسیاری از موارد، این ادعاها بر اساس برداشتهای نادرست، گزارشهای محدود یا اطلاعات بدون پشتوانه علمی شکل گرفتهاند و سپس از طریق شبکههای اجتماعی گسترش یافتهاند.
نتایج شواهد
۱. مطالعات علمی ارتباطی بین واکسنها و ناباروری پیدا نکردهاند
بررسیهای گسترده علمی در کشورهای مختلف نشان دادهاند که واکسنها باعث کاهش قدرت باروری زنان یا مردان نمیشوند. مطالعات انجامشده روی تعداد زیادی از افراد واکسینهشده نشان دادهاند که:
- احتمال بارداری پس از دریافت واکسن کاهش پیدا نمیکند.
- واکسنها باعث آسیب به تخمدان، کاهش ذخیره تخمدانی یا کاهش کیفیت تخمک نمیشوند.
- موفقیت روشهای درمان ناباروری مانند لقاح آزمایشگاهی (IVF) در افراد واکسینهشده با افراد واکسینهنشده تفاوت قابل توجهی ندارد.
- واکسنها باعث افزایش خطر سقط جنین، زایمان زودرس یا ناهنجاریهای جنینی نمیشوند.
- در مردان نیز واکسنهای کووید-۱۹ باعث کاهش تعداد، حرکت یا کیفیت اسپرم نمیشوند.
۲. شایعه ناباروری درباره واکسنها قبلاً هم تکرار شده است
این ادعا نخستین بار درباره واکسنهای کووید-۱۹ مطرح نشد. در مورد واکسن HPV، برخی افراد ادعا کردند که این واکسن میتواند باعث نارسایی زودرس تخمدان و ناباروری شود. اما مطالعات بزرگ که صدها هزار زن را بررسی کردند، هیچ ارتباطی بین دریافت واکسن HPV و ناباروری پیدا نکردند.
نمونه دیگر، شایعات مربوط به واکسن کزاز در برخی کشورهای آفریقایی در دهه ۱۹۹۰ بود. برخی گروهها ادعا کردند که این واکسن حاوی مادهای برای جلوگیری از بارداری است. بررسیهای علمی نشان داد که این ادعا صحت ندارد و واکسنهای کزاز هیچ مادهای برای ایجاد ناباروری ندارند.
۳. واکسنهای کووید-۱۹ و نگرانی درباره باروری
با شروع واکسیناسیون کووید-۱۹، برخی ادعا کردند که واکسنهای mRNA میتوانند به سیستم تولیدمثل آسیب بزنند یا در آینده باعث ناباروری شوند.
اما شواهد علمی چنین چیزی را تأیید نمیکند. تغییرات موقتی در چرخه قاعدگی پس از واکسیناسیون در برخی زنان گزارش شده است، اما این تغییرات معمولاً کوتاهمدت بوده و اثری بر باروری آینده ندارند.
همچنین ادعای انتقال پروتئین اسپایک از افراد واکسینهشده به دیگران و ایجاد ناباروری، هیچ پایه علمی ندارد. واکسنهای کووید-۱۹ نمیتوانند باعث انتقال واکسن یا ایجاد آسیب تولیدمثلی در افراد دیگر شوند.
۴. در مقابل، برخی بیماریهای عفونی میتوانند بر باروری اثر بگذارند
شواهد علمی نشان میدهد که برخی بیماریهای عفونی خود میتوانند سلامت باروری را تهدید کنند.
برای مثال:
- عفونت HPV میتواند باعث سرطان دهانه رحم و مشکلات جدی سلامت زنان شود.
- ابتلا به کووید-۱۹، بهویژه در موارد شدید، ممکن است با کاهش کیفیت اسپرم و افزایش برخی عوارض دوران بارداری همراه باشد.
بنابراین، خطر اصلی برای سلامت باروری، در بسیاری از موارد خود بیماری است، نه واکسن پیشگیریکننده از آن.
نتیجهگیری
ادعای اینکه واکسنها باعث ناباروری زنان یا مردان میشوند، بر اساس شواهد علمی معتبر تأیید نشده است.
مطالعات گسترده نشان دادهاند که واکسنها تأثیری منفی بر قدرت باروری ندارند و نمیتوانند باعث کاهش شانس بارداری، آسیب به تخمدان، کاهش کیفیت اسپرم یا افزایش خطر سقط جنین شوند.
شایعه ارتباط واکسن و ناباروری طی سالهای گذشته بارها درباره واکسنهای مختلف تکرار شده، اما هر بار بررسیهای علمی آن را رد کردهاند. در مقابل، واکسیناسیون با پیشگیری از بیماریهای عفونی میتواند نقش مهمی در حفظ سلامت فرد، خانواده و جامعه داشته باشد.
منبع:
Tara C. Smith, David H. Gorski, Infertility: A common target of antivaccine misinformation campaigns. Vaccine Volume 42, Issue 4, 6 February 2024, Pages 924-929- access: https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0264410X24000562:
دیدگاهتان را بنویسید