آیا رنگ ادرار میتواند نشانه کمآبی باشد؟
مقدمه
پروتئین وی (Whey Protein) یکی از رایجترین مکملهای مورد استفاده در میان ورزشکاران و بدن ساز ان است و معمولاً با هدف افزایش توده عضلانی، بهبود ریکاوری و ارتقای عملکرد ورزشی مصرف میشود.
با وجود محبوبیت بالای این مکمل، نگرانیهایی درباره عوارض احتمالی آن، بهویژه بر کلیه، کبد و سلامت عمومی، مطرح شده است. همچنین برخی ادعاها مصرف طولانیمدت یا دوزهای بالای پروتئین وی را با مشکلاتی مانند آکنه، آسیب کلیوی یا آلودگی مکملها به مواد ممنوعه مرتبط میدانند.
نتایج شواهد
بررسی مطالعات مروری، کارآزماییهای بالینی و متاآنالیزها نشان میدهد که مصرف پروتئین وی در افراد سالم و در کنار تمرینات مقاومتی، در کوتاهمدت عموماً ایمن و قابل تحمل است و شواهد معتبری مبنی بر ایجاد عوارض جدی در این گروه وجود ندارد (۱،۲).
در یک مطالعه شامل ۲۰ کارآزمایی بالینی روی ورزشکاران، هیچ عارضه جانبی قابل توجهی از مصرف پروتئین وی گزارش نشد، هرچند پژوهشگران اشاره کردند که دادههای مربوط به ایمنی در بسیاری از مطالعات محدود بوده است (۱).
همچنین یک مطالعه تصادفی کنترلشده روی بزرگسالان کمتحرک که به مدت ۸۴ روز برنامه تمرین مقاومتی و مکمل پروتئینی دریافت کردند، نشان داد مصرف مکمل از نظر علائم حیاتی، آزمایشهای خون، عملکرد کبد و کلیه و عوارض جانبی، ایمن و بهخوبی قابل تحمل بوده است (۲).
درباره سلامت کلیه نیز شواهد موجود تا حد زیادی اطمینانبخش هستند. در یک کارآزمایی بالینی روی سالمندان مبتلا به دیابت نوع ۲ که همراه با تمرین مقاومتی روزانه ۲۰ گرم پروتئین وی دریافت کردند، هیچ تغییری در عملکرد کلیه مشاهده نشد (۳).
مطالعه دیگری نیز نشان داد اگرچه سطح اوره خون اندکی افزایش یافت، اما این افزایش همچنان در محدوده طبیعی باقی ماند و نشانهای از آسیب کلیوی مشاهده نشد (۴).
با این حال، مرورهای علمی تأکید میکنند که اطمینان از بیخطری مصرف طولانیمدت یا مصرف مقادیر بسیار زیاد پروتئین وی هنوز امکانپذیر نیست و مطالعات بیشتری در این زمینه مورد نیاز است (۵،۶).
همچنین برخی مرورهای تخصصی هشدار میدهند که افراد مبتلا به بیماریهای کلیوی یا کبدی، افرادی که مستعد آکنه هستند یا کسانی که از مکملهای بیکیفیت استفاده میکنند، ممکن است بیشتر در معرض عوارض قرار گیرند و باید با احتیاط بیشتری از این مکمل استفاده کنند (۶،۷،۸).
در مورد مصرف بسیار زیاد پروتئین نیز برخی پژوهشگران احتمال افزایش فشار عملکردی بر کلیه (Hyperfiltration) و افزایش دفع کلسیم ادراری را مطرح کردهاند، اما این موضوع تاکنون در مطالعات کوتاهمدت روی افراد سالم و ورزشکار بهطور قطعی تأیید نشده است (۷).
نتیجهگیری
بر اساس شواهد موجود، مصرف پروتئین وی در افراد سالم که به بدنسازی یا تمرینات مقاومتی میپردازند، در کوتاهمدت عموماً بیخطر است و در دوزهای رایج (حدود ۲۰ تا ۲۵ گرم در هر وعده) عارضه مهمی گزارش نشده است (۱،۳،۷،۹).
با این حال، این نتیجه شامل همه افراد نمیشود. درباره مصرف طولانیمدت، دوزهای بسیار بالا یا مصرف در افراد مبتلا به بیماریهای کلیوی و کبدی هنوز شواهد کافی وجود ندارد و در این گروهها توصیه میشود مصرف مکمل تحت نظر پزشک یا متخصص تغذیه انجام شود.
همچنین انتخاب مکملهای دارای استاندارد و کنترل کیفی معتبر اهمیت زیادی دارد تا خطر آلودگی به مواد غیرمجاز یا ناخالصیها کاهش یابد (۱،۵،۶).
منابع
۱. Lam FC, Bukhsh A, Rehman H, et al. Efficacy and Safety of Whey Protein Supplements on Vital Sign and Physical Performance Among Athletes: A Network Meta-Analysis. Front Pharmacol. 2019;10:317.
2. Singh RG, Guérin-Deremaux L, Lefranc-Millot C, et al. Efficacy of Pea Protein Supplementation in Combination with a Resistance Training Program on Muscle Performance in a Sedentary Adult Population: A Randomized Comparator-Controlled Trial. Nutrients. 2024;16.
3. Soares A, Machado-Lima A, Brech GC, et al. The Influence of Whey Protein on Muscle Strength, Glycemic Control and Functional Tasks in Older Adults with Type 2 Diabetes Mellitus in a Resistance Exercise Program. Int J Environ Res Public Health. 2023;20:5891.
4. De Carvalho Furtado C, Jamar G, Barbosa A, et al. Whey Protein Supplementation in Older Adults With Type 2 Diabetes Undergoing a Resistance Training Program: A Double-Blind Randomized Controlled Trial. Journal of Aging and Physical Activity. 2024.
5. Pan D, Zhang Z, Liu N, Ashaolu TJ. Whey Protein Nutrition in Sports: Action Mechanisms and Gaps in Research. Current Nutrition Reports. 2025.
6. Cava E, Padua E, Campaci D, et al. Investigating the Health Implications of Whey Protein Consumption: A Narrative Review of Risks, Adverse Effects, and Associated Health Issues. Healthcare. 2024;12:246.
7. Patel V, Aggarwal K, Dhawan A, et al. Protein Supplementation: The Double-Edged Sword. Baylor University Medical Center Proceedings. 2023;37:118–۱۲۶.
۸. Cheah K, Cheah LJ. Benefits and Side Effects of Protein Supplementation and Exercise in Sarcopenic Obesity: A Scoping Review. Nutrition Journal. 2023;22.
9. West DWD, Sawan SA, Mazzulla M, Williamson E, Moore DR. Whey Protein Supplementation Enhances Whole Body Protein Metabolism and Performance Recovery after Resistance Exercise. Nutrients. 2017;9:735.
دیدگاهتان را بنویسید