نتیجه بررسی: نیاز به بررسی بیشتر

آیا مصرف منیزیوم برای بهبود کیفیت خواب، اعصاب و مشکلات پوستی موثر است؟

بیان مسئله

در سال‌های اخیر، توصیه‌های زیادی درباره مصرف منیزیم برای بهبود کیفیت خواب، کاهش تنش‌های عصبی و حتی کمک به سلامت پوست مطرح شده است. این توصیه‌ها معمولاً بر نقش این ماده معدنی در عملکرد طبیعی بدن تکیه دارند، اما پرسش اصلی این است که شواهد علمی تا چه اندازه از این ادعاها پشتیبانی می‌کنند.

این مطلب از «فکت‌نامه سلامت» با استفاده از منابع علمی معتبر به این موضوع پرداخته است.

یافته‌ها

منیزیم چیست و چه نقشی در بدن دارد؟

منیزیم یکی از عناصر معدنی ضروری بدن انسان است که در بیش‌از ۳۰۰ واکنش بیوشیمیایی نقش دارد، از جمله در تولید انرژی، تنظیم انقباض عضلات، انتقال پیام‌های عصبی و حفظ تعادل الکترولیت‌ها (۱). بخش عمده منیزیم بدن در استخوان‌ها و عضلات ذخیره می‌شود و مقدار کمی از آن در خون در گردش است. به همین دلیل، کاهش دریافت مزمن منیزیم می‌تواند بدون علامت واضح، عملکردهای مختلف بدن را تحت تأثیر قرار دهد.

منیزیم و سیستم عصبی

عملکرد طبیعی سلول‌های عصبی وابسته به تعادل یون‌هایی مانند کلسیم، سدیم و منیزیم است. منیزیم با مهار بیش‌تحریکی نورون‌ها، به تنظیم پاسخ‌های عصبی کمک می‌کند و در سنتز و عملکرد انتقال‌دهنده‌های عصبی مانند سروتونین و GABA نقش دارد (۲). مطالعات آزمایشگاهی و حیوانی نشان می‌دهند که کمبود منیزیم می‌تواند باعث افزایش تحریک‌پذیری عصبی و تشدید پاسخ‌های استرسی شود، اما ترجمه این یافته‌ها به اثرات بالینی در انسان همواره ساده نیست.

تأثیر منیزیم بر خواب

از نظر تئوریک، منیزیم می‌تواند با تأثیر بر ملاتونین و گیرنده‌های GABA، به تنظیم چرخه خواب کمک کند. برخی مطالعات مشاهده‌ای نشان دادند افرادی که دریافت منیزیم بالاتری دارند، کیفیت خواب بهتری را گزارش می‌کنند (۳). با این حال، مرورهای سیستماتیک از کارآزمایی‌های بالینی تصادفی‌شده نشان می‌دهند شواهد موجود، محدود و ناهمگون بوده و در بسیاری از مطالعات، بهبود وضعیت خواب از نظر آماری یا بالینی قابل‌توجه نبود (۴). بنابراین، ارتباط منیزیم و خواب، بیشتر در حد «ارتباط احتمالی» باقی مانده است.

منیزیم و اضطراب یا آرامش اعصاب

چندین مطالعه مصرف مکمل منیزیم را در افراد دارای اضطراب خفیف بررسی کردند. نتایج برخی از این پژوهش‌ها کاهش خفیف علائم اضطراب را نشان دادند، اما کیفیت روش‌شناسی این مطالعات اغلب پایین و حجم‌نمونه‌ها کوچک بودند (۵). مرورهای علمی نتیجه‌گیری می‌کنند که منیزیم ممکن است در برخی افراد با کمبود این ماده، اثر آرام‌بخش خفیف داشته باشد، اما شواهد کافی برای توصیه آن به‌عنوان درمان اصلی اضطراب یا اختلالات عصبی وجود ندارد.

منیزیم و سلامت پوست

منیزیم در تقسیم سلولی، ترمیم بافت و تنظیم پاسخ‌های التهابی پوست نقش دارد. برخی مطالعات آزمایشگاهی و بالینی کوچک پیشنهاد کرده‌اند که منیزیم می‌تواند در شرایطی مانند درماتیت آتوپیک یا پسوریازیس، نقش حمایتی داشته باشد (۶). با این حال، تاکنون کارآزمایی‌های بالینی بزرگ و کنترل‌شده‌ای که نشان دهد مصرف خوراکی منیزیم به‌طور مؤثری مشکلات پوستی را درمان می‌کند، در دسترس نیست. بنابراین، شواهد فعلی در این حوزه محدود و غیرقطعی است.

منابع غذایی در برابر مکمل‌ها

منیزیم به‌طور طبیعی در مواد غذایی مانند سبزیجات برگ‌سبز، مغزها، حبوبات و غلات کامل وجود دارد. سازمان‌های سلامت توصیه می‌کنند ابتدا نیاز بدن از طریق رژیم غذایی متعادل تأمین شود و مکمل‌ها فقط در صورت کمبود اثبات‌شده یا در شرایط خاص مصرف شوند (۱). مصرف خودسرانه مکمل‌ها می‌تواند باعث ایجاد عوارضی مانند اسهال یا اختلال در تعادل الکترولیت‌ها شود.

میزان نیاز روزانه و کمبود منیزیم

نیاز روزانه منیزیم برای بزرگسالان حدود ۳۱۰ تا ۴۲۰ میلی‌گرم است و بررسی‌ها نشان می‌دهند بخش قابل توجهی از جمعیت کمتر از این مقدار را دریافت می‌کنند (۱). با این حال، کمبود شدید منیزیم نسبتاً نادر است و اغلب در افرادی با بیماری‌های خاص، سوءجذب یا مصرف برخی داروها دیده می‌شود.

جمع‌بندی شواهد علمی موجود

در مجموع، منیزیم برای عملکرد طبیعی بدن ضروری است و کمبود آن می‌تواند بر خواب، اعصاب و سلامت عمومی اثر منفی بگذارد. اما تبدیل این واقعیت بیولوژیک به این ادعا که «مصرف منیزیم باعث بهبود خواب، اعصاب و مشکلات پوستی می‌شود»، نیازمند شواهد قوی‌تری است که در حال حاضر به‌طور کامل وجود ندارد.

آیا مصرف روتین قرص‌های مکمل ویتامین D، امگا-۳ و منیزیم، نیاز بدن انسان است؟

نتیجه‌گیری

شواهد علمی نشان می‌دهد منیزیم برای سلامت عمومی بدن ضروری است، اما ادعای تأثیر قطعی مصرف مکمل منیزیم بر بهبود خواب، آرامش اعصاب و درمان مشکلات پوستی با شواهد محدود و غیرقطعی پشتیبانی می‌شود. در حال حاضر، این ادعا نیازمند بررسی‌های بالینی دقیق‌تر است.

منابع

1. National Institutes of Health (NIH). Magnesium: Fact Sheet for Health Professionals. Office of Dietary Supplements.
2. Zhang J et al. Magnesium promotes peripheral nerve regeneration. Front Cell Dev Biol. 2021.
3. He C et al. The mechanisms of magnesium in sleep disorders. Nat Sci Sleep. 2025.
4. Arab A et al. The role of magnesium in sleep health: a systematic review. Biol Trace Elem Res. 2023.
5. Boyle NB et al. Effects of magnesium supplementation on anxiety and stress: a systematic review. Nutrients. 2017.
6. Chalupczak NV, Lipner SR. The role of magnesium in dermatology. JAAD Rev. 2026.