۱. بیان مسئله
کمبود آهن یکی از مشکلات تغذیهای شایع در دوران کودکی و نوجوانی است. آهن برای ساخت هموگلوبین و انتقال اکسیژن در بدن ضروری است و کمبود آن میتواند به کمخونی، خستگی، ضعف و اختلال در رشد و تکامل کودکان منجر شود.
برخی معتقدند مصرف روزانه مکمل آهن میتواند از کمخونی جلوگیری کند و برای سلامت همه کودکان ضروری است. در مقابل، نگرانیهایی درباره عوارض مصرف مکمل آهن و تأثیر آن بر بیماریهای شایع کودکان وجود دارد. مجله اینترنتی فکتنامه سلامت در این مطلب با استفاده از شواهد کاکرین به این موضوع میپردازد.
۲. نحوه انجام مرور کاکرین
پژوهشگران برای بررسی اثربخشی و ایمنی مصرف روزانه آهن، پایگاههای CENTRAL، MEDLINE، CINAHL، شانزده پایگاه اطلاعاتی دیگر و دو سامانه ثبت کارآزماییهای بالینی را تا ژانویه ۲۰۲۵ جستوجو کردند.
در نهایت، ۱۱۴ مطالعه شامل ۵۰ هزار و ۳۲۵ کودک و نوجوان در محدوده سنی صفر تا ۱۹ سال وارد مرور شدند. مطالعات، مصرف روزانه آهن بهتنهایی یا همراه با اسیدفولیک، ویتامینها و مواد معدنی را با عدم مصرف مکمل، دارونما یا مکملهای فاقد آهن مقایسه کرده بودند.
۳. نتایج مرور کاکرین
نتایج نشان داد مصرف روزانه مکمل آهن بهتنهایی احتمالاً خطر کمخونی ناشی از فقر آهن را کاهش میدهد. این یافته نشان میدهد آهن خوراکی میتواند در پیشگیری یا بهبود کمخونی ناشی از کمبود آهن نقش مؤثری داشته باشد.
با این حال، مصرف آهن بهتنهایی تفاوت قابلتوجهی در احتمال ابتلا به بیماریهایی مانند سرفه، تب و عفونتهای تنفسی ایجاد نکرد. همچنین تأثیر مشخصی بر افزایش قد کودکان مشاهده نشد.
در بررسی عوارض، تغییر رنگ مدفوع از پیامدهای احتمالی مصرف آهن بود. اطلاعات درباره برخی عوارض گوارشی مانند استفراغ، اسهال و یبوست نیز در مطالعات یکسان و قطعی نبود. مصرف ترکیبی آهن با سایر ویتامینها و مواد معدنی در برخی گروهها با افزایش احتمال استفراغ همراه بود.
۴. جمعبندی
مرور کاکرین نشان میدهد مکمل آهن میتواند احتمال کمخونی ناشی از فقر آهن را در کودکان و نوجوانان کاهش دهد. بنابراین، اثربخشی این مکمل در پیشگیری و کنترل کمبود آهن پشتوانه علمی دارد.
اما این نتیجه به معنای آن نیست که همه کودکان و نوجوانان باید روزانه مکمل آهن مصرف کنند. نیاز به مکمل به وضعیت تغذیهای، احتمال کمبود آهن، شرایط فردی و توصیههای نظام سلامت بستگی دارد.
در نتیجه، بهتر است مصرف مکمل آهن بر اساس نیاز واقعی کودک و ارزیابی پزشک، مراقب سلامت یا متخصص تغذیه انجام شود. مصرف خودسرانه مکملها، بدون توجه به وضعیت تغذیهای و نیاز فرد، توصیه نمیشود.
۵. منبع
Rajagopalan K, Hackl L, Peña-Rosas JP, Garcia-Casal MN, Rizal M, Mehta NH, et al. Daily iron supplementation for prevention or treatment of iron-deficiency anaemia in infants, children, and adolescents. Cochrane Database Syst Rev. 2026;(11):CD013227. doi:10.1002/14651858.CD013227.pub2.
آیا مصرف روزانه مکمل آهن برای پیشگیری از کمخونی در همه کودکان ضروری است؟





دیدگاهتان را بنویسید